เมื่อออกจากฌานแล้ว พึงเจริญกรุณาต่อผู้มีทุกข์นั้น โดยคิดว่า “ขอให้สัตบุรุษนี้จงพ้นจากความทุกข์ (อโส สปฺปุริโส ทุกฺขา มุจฺจตุ)” ทำอย่างนี้ครั้งแล้วครั้งเล่า จนบรรลุปฐมฌาน ทุติยฌาน และตติยฌาน และได้วสีทั้ง ๕ ของแต่ละฌาน

หลังจากนั้น พึงเจริญกรุณาเหมือนกับเมื่อเจริญเมตตา คือต่อตนเอง ต่อผู้เป็นที่รัก ต่อผู้เป็นกลาง ๆ และต่อคู่เวร อนึ่ง ด้วยบุคคล ๓ จำพวกนั้น พึงเจริญกรุณาจนได้ตติยฌาน จนขจัดความไม่เสมอกันได้

เพื่อเจริญกรุณาต่อสัตว์ที่มิปรากฏว่ามีทุกข์ พึงพิจารณาตามเป็นจริงว่า สัตว์ทั้งปวงที่ยังไม่บรรลุธรรม ย่อมประสบผลบาปที่ได้ทำไว้ก่อนเมื่อเวียนว่ายไปในสังสารวัฏ ดังนั้น สัตว์ทั้งหมดที่ยังไม่บรรลุธรรมนั้น ยังอาจเกิดในภพที่ต่ำกว่า อนึ่ง สัตว์ทุกหมู่เหล่าควรคู่กับความกรุณา เพราะยังไม่พ้นทุกข์จากความแก่ ความเจ็บ และความตาย

เมื่อพิจารณาอย่างนี้แล้ว แม้ในที่นี้ก็พึงเจริญกรุณาเหมือนกับที่เจริญเมตตา คือต่อตนเอง และต่อบุคคล ๓ ประเภทอื่นตามปกติ อนึ่ง ในบุคคล ๓ ประเภทนั้น พึงเจริญกรุณาจนได้ตติยฌาน จนขจัดความไม่เสมอกันได้

หลังจากนั้น พึงเจริญกรุณาด้วยอาการ ๑๓๒ โดยนัยเดียวกันกับที่เจริญเมตตา คือแผ่ไปโดยไม่เจาะจง ๕ แผ่ไปโดยเจาะจง ๗ และแผ่ไปสู่ทิศทั้งหลาย ๑๒๐ (๕ + ๗ + (๑๐ x ๑๒) = ๑๓๒)

ผู้แปล – ดูรายละเอียดในหัวข้อ “วิธีปฏิบัติให้ถึงสีมาสัมเภทะ” ในหน้า 153