หน้า ๑๙

๒. เราได้รู้แจ้งแทงตลอดทุกขสมุทัยอริยสัจ ๓. เราได้รู้แจ้งแทงตลอดทุกขนิโรธอริยสัจ ๔. เราได้รู้แจ้งแทงตลอดทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ

เราถอนภวตัณหาได้แล้ว สื่อแห่งภพสิ้นไปแล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีก

เรามาดูกันว่า อริยสัจ ๔ นั้นสัมพันธ์กันอย่างไร

ธรรมใดพึงรู้แจ้ง

พระพุทธเจ้าได้ทรงสอนอริยสัจ ๔ เพื่อให้เราเห็นแจ้งอริยสัจที่ ๓ คือพระนิพพาน ซึ่งจะนำไปสู่ที่สุดแห่งชาติ และเพราะเหตุนั้น ที่สุดแห่งทุกข์ แต่การเห็นแจ้งนั้น ก็เป็นไปไม่ได้ถ้าไม่มีเหตุปัจจัยที่ถูกต้อง ในกูฏาคารสูตร (สูตรว่าด้วยเรือนยอด) ก่อนอื่น พระพุทธเจ้าได้ทรงอธิบายถึงเหตุปัจจัยที่ทำให้ดับทุกข์โดยสิ้นเชิงไม่ได้ คือ

เป็นไปไม่ได้เลยที่บุคคลจะพึงกล่าวว่า เรายังไม่ได้สร้างเรือนชั้นล่าง แล้วจักต่อชั้นบนแห่งเรือนยอด แม้ฉันใด เป็นไปไม่ได้เลยที่บุคคลจะพึงกล่าวว่า

๑. เรายังไม่รู้แจ้งอริยสัจ ๒. เรายังไม่รู้แจ้งทุกขสมุทัยอริยสัจ

ส. มหาวารวรรค (มกุฏ – กูฏสูตร) ข้อ ๑๑๑๔

เรือนยอดคือเรือนที่มีชั้นเดียวและมีเสา ๔ เสาอยู่ด้านนอก เสามีคานอยู่ด้านบนเพื่อรองรับหลังคาสูงที่มียอดสูงขึ้นไป