หน้า ๑๕๔

เจริญเมตตากรรมฐานให้ยิ่งๆ ปฏิสัมภิทามรรค

ขึ้นไปตามวิธีที่ท่านพระสารีบุตรได้สอนไว้ในคัมภีร์

อาการ ๒๒ ของเมตตาในปฏิสัมภิทา

คัมภีร์ปฏิสัมภิทามรรคมีวิธีการแผ่เมตตาโดยอาการ ๒๒ อย่าง คือ แผ่ไปโดยไม่เจาะจง (อโนธิโส ผรณา) ๕, แผ่ไปโดยเจาะจง (โอธิโส ผรณา) ๗, และแผ่ไปสู่ทิศทั้งหลาย (ทิสา ผรณา) ๑๐

การแผ่ไป (ในสัตว์) โดยไม่เจาะจง ๕ คือ

๑. สัตว์ทั้งปวง (สพฺเพ สตฺตา) ๒. ปาณชาติทั้งปวง (สพฺเพ ปาณา) ๓. ภูตทั้งปวง (สพฺเพ ภูตา) ๔. บุคคลทั้งปวง (สพฺเพ ปุคคฺ ลา) ๕. ผู้เนื่องอยู่กับอัตภาพทั้งปวง (สพฺเพ อตฺตภาวปริยาปนฺนา)

การแผ่ไป (ในสัตว์) โดยเจาะจง ๗ คือ

๑. สตรีทั้งปวง (สัพพา อิตฺถิโย) ๒. บุรุษทั้งปวง (สพฺเพ ปุริสา) ๓. พระอริยเจ้าทั้งปวง (สพฺเพ อริยา) ๔. ปุถุชนทั้งปวง (สพฺเพ อนริยา) ๕. เทวดาทั้งปวง (สพฺเพ เทวา)

ขุ.ปฏิ.๒๒ (เมตตากถา) คือสัตว์ผู้มีลมหายใจ