paauk:knowing_and_seeing:p454

ทานอันยอดเยี่ยม – องค์ ๖ ของทานอันมีผลประมาณไม่ได้

“นับไม่ได้ ประมาณไม่ได้” ฉันใด ภิกษุทั้งหลาย การกำหนดประมาณบุญแห่งทักษิณาอันประกอบด้วยองค์ ๖ อย่างนี้ว่า “ห้วงบุญห้วงกุศลมีประมาณเท่านี้ นำความสุขมาให้ มีอารมณ์ดีเลิศ มีวิบากเป็นสุข เป็นไปเพื่อสวรรค์ เป็นไปเพื่อเกื้อกูล เพื่อสุขที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ” มิใช่ทำได้ง่าย แท้จริง ห้วงบุญห้วงกุศลของทักษิณานั้น ถึงการนับว่า “เป็นกองบุญใหญ่ที่นับไม่ได้ ประมาณไม่ได้” ฉันนั้น

เพราะเหตุอะไร เพราะทายกมีองค์ ๔ ตามที่กล่าวไว้ในทักขิณาวิภังสูตร ดังนี้ ๑. ทายกเป็นผู้มีศีล ๒. ทานของทายกได้มาโดยชอบธรรม ๓. ใจของทายกบริสุทธิ์ปราศจากกิเลส ๔. ทายกมีศรัทธาที่มีกำลังเพียงพอในกฎแห่งกรรมและผลของกรรม

นอกจากนี้ องค์ ๓ ของทายกที่กล่าวไว้ในฉฬังคทานสูตรก็ถึงพร้อมด้วย คือ ๑. ก่อนให้ก็มีใจดี ๒. กำลังให้ก็ทำจิตให้เลื่อมใส ๓. ครั้นให้แล้วก็มีใจเบิกบาน

จึงสำคัญมากที่ทายกจะมีองค์เหล่านี้ ไม่ว่าจะเป็นหญิงหรือชาย ถ้าทายกหวังผลบุญที่นับไม่ได้และหาประมาณไม่ได้ ก็พึงพยายามทำองค์เหล่านี้ให้บริบูรณ์

แต่ตามทักขิณาวิภังคสูตร แม้ปฏิคาหกก็ต้องมีศีลเช่นเดียวกัน และตามฉฬังคทานสูตร ปฏิคาหกพึงเป็นภิกษุหรือภิกษุณีผู้ได้เจริญสมถะวิปัสสนาจนบรรลุเป็นพระอรหันต์แล้ว หรือเป็นผู้กำลังเจริญสมถะวิปัสสนาเพื่อทำลายโลภะ โทสะ และโมหะ