คาตอบ รูปกลาปเป็นอณูเล็กๆ เมื่อโยคีแยกแยะอณูเล็กๆ นั้น จึงจะเห็นรูปปรมัตถ์ ในรูปกลาปหนึ่ง มีรูปอย่างน้อย ๘ ประเภท คือ ดิน น้ำ ไฟ ลม สี กลิ่น รส และโอชา รูป ๘ อย่างนี้เป็นรูปปรมัตถ์ ในรูปกลาปบางกลาป ยังมีรูปประเภทที่ ๙ อีกด้วย ซึ่งก็คือ ชีวิตอินทริยรูป ส่วนในรูปกลาปอื่นๆ ยังมีรูปประเภทที่ ๑๐ ซึ่งก็คือภาวะรูปหรือปสาทรูป (รูปโปร่งแสง) รูปประเภทที่ ๘-๙-๑๐ เหล่านี้ทั้งหมดก็เป็นรูปปรมัตถ์

คาถาม เมื่อเห็นรูปกลาปหรือรูปปรมัตถ์ได้ จิตและทิฏฐิของโยคีจะเปลี่ยนไปบ้างหรือไม่

คาตอบ เมื่อเห็นรูปปรมัตถ์ในแต่ละรูปกลาปด้วยวิปัสสนาญาณ จิตและทิฏฐิก็จะเปลี่ยนไป แต่ก็เพียงชั่วคราวเท่านั้น เพราะวิปัสสนาญาณจะจัดมิจฉาทิฏฐิและกิเลสอื่นๆ แต่เพียงชั่วคราว อริยมรรคเท่านั้นที่ทำลายทิฏฐิและกิเลสอื่นๆ ไปตามลำดับขั้นโดยไม่มีส่วนเหลือ

คาถาม สมาธิจะทำให้จิตบริสุทธิ์ (จิตตวิสุทธิ) ได้อย่างไร กิเลสประเภทไหนถูกจัดโดยสมาธิ

ดูรายละเอียดอื่นเกี่ยวกับฌาน วิปัสสนา และทิฏฐิใน “คาถาม ๗.๕ – ทาศีลให้บริสุทธิ์ก่อนเข้าใจผิดเรื่องการบรรลุธรรม” หน้า 391 และ “คาถาม ๗.๙ – วิปัสสนาทำให้ถึงทิฏฐิวิสุทธิโดยจัดกิเลสอะไร” หน้า 398