คาถามและคาตอบ ๑ – ๑.๕ วิสุทธิ ๗ และวิปัสสนาญาณ ๑๖ คืออะไร { หน้า ๑๐๗ }
- ปัจจยปริคหญาณ – ญาณที่เข้าใจถึงเหตุของนามรูป
- สัมมสนญาณ – ญาณที่เข้าใจไตรลักษณ์ (ความเป็นทุกข์ ความไม่เที่ยง ความเป็นอนัตตา) ของนามรูป
- อุทยัพพยญาณ – ญาณที่เห็นความเกิดขึ้นและดับไปของนามรูป
- ภังคญาณ – ญาณที่เห็นความดับไปของนามรูป
- ภยญาณ – ญาณที่เห็นนามรูปว่าเป็นภัย
- อาทีนวญาณ – ญาณที่เห็นความเป็นโทษ/อันตรายของนามรูป
- นิพพิทาญาณ – ญาณที่เห็นความน่าเบื่อหน่ายของนามรูป
- มุญจิตุกัมยตาญาณ – ญาณที่ใคร่จะพ้นออกจากนามรูป
- ปฏิสังขาญาณ – ญาณที่กลับไปพิจารณานามรูป
- สังขารุเบกขาญาณ – ญาณที่เป็นกลางกับสังขารธรรม
- อนุโลมญาณ – ญาณที่อนุโลมต่อจิตที่มาก่อนและมาทีหลัง
- โคตรภูญาณ – ญาณที่ข้ามพ้นความเป็นปุถุชน
- มรรคญาณ – ญาณคืออริยมรรค
- ผลญาณ – ญาณคืออริยผล
- ปัจเวกขณญาณ – ญาณที่พิจารณามรรค ผล นิพพาน กิเลสที่ละได้แล้ว และกิเลสที่ละยังไม่ได้
บัดนี้โยคีได้รู้จักชื่อของวิปัสสนาญาณแล้ว แต่ได้ประสบกับวิปัสสนาญาณเหล่านั้นแล้วหรือยัง ยังไม่ได้ นี่คือเหตุผลว่าทำไมความรู้ทางปริยัตินั้นยังไม่พอ จึงจะต้องปฏิบัติธรรมด้วยวิริยะอันยิ่งเพื่อให้ได้วิปัสสนาญาณเหล่านั้น