อารัมภบท – การรู้และเห็นทุกข์อริยสัจ
๒. อกุศลวิปากวิญญาณจิต ได้แก่ จักขุวิญญาณจิต โสตวิญญาณจิต ฆานวิญญาณจิต ชิวหาวิญญาณจิต และกายวิญญาณจิต เป็นจิตอีก ๕ อย่าง รวมเป็นจิต ๑๐ ชนิด ส่วนจิตอย่างอื่นทั้งหมดเกิดที่หทัยวัตถุ
- อกุศลจิต ๑๒ อย่าง ได้แก่ โลภมูลจิต ๘ โทสมูลจิต ๒ และโมหมูลจิต ๒
- อเหตุกจิต ๘ อย่าง (เป็นจิตที่ไม่มีมูลคือเหตุ) ได้แก่
* สัมปฏิจฉันจิต ๒ (ทำหน้าที่รับอารมณ์) * สันตีรณจิต ๓ (ทำหน้าที่สอบสวนอารมณ์) * ปัญจทวารวัชชนจิต ๑ (ทำหน้าที่ปรารภอารมณ์ทางปัญจทวาร) * มโนทวารวัชชนจิต ๑ (ทำหน้าที่ปรารภอารมณ์ทางมโนทวาร) * หสิตปุพพาทจิต ๑ (ทำให้เกิดการแย้มยิ้มในพระอรหันต์) รวมกับทวิปัญจวิญญาณจิตที่เพิ่งกล่าว นับเป็น '''อเหตุกจิต ๑๘ อย่าง'''
- กามาวจรโสภณจิต ๒๔ (คือจิตที่งดงามในกามภูมิ) ได้แก่ กามาวจรกุศลจิต ๘, สเหตุกกามาวจรวิปากจิต ๘ และกามาวจรกิริยาจิต ๘ ของพระอรหันต์
- รูปาวจรจิต ๑๕ ได้แก่ รูปาวจรกุศลจิต ๕, รูปาวจรวิปากจิต ๕, และรูปาวจรกิริยาจิต ๕ ของพระอรหันต์
- อรูปาวจรจิต ๑๒ ได้แก่ อรูปาวจรกุศลจิต ๔, อรูปาวจรวิปากจิต ๔, และอรูปาวจรกิริยาจิต ๔ ของพระอรหันต์
- โลกุตตรจิต ๘ ได้แก่ มรรคจิต ๔, และผลจิต ๔
(หนังสือภาษาอังกฤษฉบับปรับปรุงครั้งที่ ๕ ได้ปรับข้อความในย่อหน้านี้ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น)