คาตอบ สามารถบรรลุได้ ในระดับแห่งอุปจารสมาธิก็มีแสงที่สว่าง สุกใส ประกอบด้วยรัศมี ด้วยแสงนั้นโยคีสามารถกำหนดรู้รูปกลาป รูปนามปรมัตถ์ และเหตุของรูปนาม แล้วเจริญวิปัสสนาต่อไปตามลำดับ

คาถาม บุคคลจะสามารถบรรลุโลกุตตรธรรม (คือมรรคผล) ด้วยเพียงขณิกสมาธิหรือไม่

คาตอบ ในที่นี้เราต้องจำกัดความของคำว่าขณิกสมาธิ อะไรคือขณิกสมาธิ ขณิกสมาธิมี ๒ ประเภทคือ:

1. ขณิกสมาธิในสมถกรรมฐาน 2. ขณิกสมาธิในวิปัสสนากรรมฐาน

ในสมถกรรมฐาน มีสมาธิ ๓ อย่าง: 1. ขณิกสมาธิ (เป็นประเภทหนึ่งแห่งบริกรรมสมาธิ) 2. อุปจารสมาธิ 3. อัปปนาสมาธิ

ขณิกสมาธิในสมถะ โดยเฉพาะ หมายถึงสมาธิที่ถือเอาปฏิภาคนิมิตเป็นอารมณ์ เช่น ปฏิภาคนิมิตในอานาปานสติ เป็นสมาธิก่อนจะเกิดอุปจารสมาธิ นี้

สำหรับโยคีสมถยานิก มีขณิกสมาธิอีกอย่างสำหรับโยคีวิสุทธิวิปัสสนายานิก ผู้ปกติต้องเริ่มที่จตุธาตุวัฏฐานเพื่อให้บรรลุอุปจารสมาธิหรือขณิกสมาธิ แล้วเห็นรูปกลาปและธาตุทั้ง ๔ ในรูปกลาปหนึ่ง ๆ วิสุทธิมรรคกล่าวว่านั่นเป็นอุปจารสมาธิ แต่มหาฎีกาของ