paauk:knowing_and_seeing:p126

วิธีเจริญอัปปนาสมาธิในกรรมฐานอื่น – วิธีเจริญกสิณ ๑๐ { หน้า ๑๒๖ }

วิธีเจริญอากาศกสิณ

เพื่อเจริญอากาศกสิณ ให้ดูช่องประตู ช่องหน้าต่าง หรือช่องกุญแจ ถ้าไม่สามารถนึกให้เห็นช่องว่างนั้นได้ ก็อาจทำช่องกลม ๆ ที่แผ่นกระดาษแข็งมีขนาดประมาณ ๘-๑๒ นิ้ว ยกแผ่นกระดาษนั้นขึ้นให้เห็นท้องฟ้าผ่านช่องกลมนั้น โดยไม่ให้เห็นต้นไม้หรืออะไรอื่น ตั้งสมาธิอยู่กับความว่างในช่องกลมนั้น โดยเป็นบัญญัติว่า “อากาศ อากาศ” แล้วเจริญกรรมฐานกับนิมิตนั้นตามเคย

วิธีเจริญอรูปฌาน ๔

เมื่อโยคีได้บรรลุจตุตถฌานด้วยกสิณ ๑๐ แต่ละอย่าง ก็จะสามารถเจริญอรูปฌาน ๔ ได้ต่อไป อรูปฌาน ๔ ได้แก่

  • ๑. อากาสานัญจายตนฌาน – ฌานในอากาศอันไม่มีที่สิ้นสุด
  • ๒. วิญญาณัญจายตนฌาน – ฌานในอากาสานัญจายตนฌานจิต
  • ๓. อากิญจัญญายตนฌาน – ฌานในความไม่มี (ของฌานจิตอันมีอากาศไม่มีที่สิ้นสุดเป็นอารมณ์)
  • ๔. เนวสัญญานาสัญญายตนฌาน – ฌานในอากิญจัญญายตนฌานจิต

โยคีสามารถเจริญฌานเหล่านี้ทั้งหมดได้ด้วยกสิณทุกอย่าง ยกเว้นอากาศกสิณ เพราะอากาศไม่ใช่รูป จึงไม่สามารถใช้อากาศกสิณเพื่อเพิกกสิณที่เป็นรูปเพื่อให้ได้อรูปฌาน