1. คาถาม ๒.๒ – การเจริญสมถกรรมฐานก่อนเจริญวิปัสสนา { หน้า ๑๔๑ }

… จึงสามารถตั้งสมาธิอย่างแน่วแน่อยู่กับรูปนั้น และจะได้เมตตาตติยฌานในการนั่งบัลลังก์เดียว ถ้าปฏิบัติต่อไปอย่างมีระบบจนขจัดการแบ่งแยกบุคคลต่าง ๆ ก็ย่อมสามารถแม้จะปฏิบัติโดยวิธี ๑๑ อย่างตามที่กล่าวในกรณียเมตตสูตร และโดยวิธี ๕๒๘ อย่างที่กล่าวไว้ในคัมภีร์ปฏิสมัภิทามรรค ด้วยเหตุนี้ด้วย เราจึงสอนโอทาตกสิณก่อนเมตตากรรมฐาน

โยคีอาจจะเคยฝึกเจริญพุทธานุสสติมาแล้ว แต่ได้บรรลุถึงอุปจารสมาธิหรือไม่ เมื่อประสบผลสำเร็จในเมตตากรรมฐานแล้วเจริญพุทธานุสสติ ก็จะได้อุปจารสมาธิโดยการนั่งเพียงบัลลังก์เดียว เพราะได้สมาธิมาก่อนแล้วเช่นกัน แม้อสุภกรรมฐานก็จะกลายเป็นเรื่องง่าย และถ้าเจริญอสุภกรรมฐานจนถึงปฐมฌาน แล้วเจริญมรณสติ ก็จะสำเร็จได้โดยการนั่งเพียงบัลลังก์เดียว

นี้เป็นเหตุที่เราสอนโอทาตกสิณก่อนอารักขกรรมฐาน ๔ แต่ถ้าโยคีปราถนาที่จะเจริญวิปัสสนาเลยโดยไม่ผ่านอารักขกรรมฐาน ๔ เลยก็ย่อมทำเช่นนั้นได้ ไม่เป็นปัญหาอะไร

คาถาม เพราะเหตุไร หลังจากที่กำหนดรู้รูปนามได้แล้ว จึงต้องกำหนดรู้ปฏิจจสมุปบาทโดยวิธีที่หนึ่ง และวิธีที่ห้า วิธีที่หนึ่งและวิธีที่ห้าเป็นอย่างไร

ขุ.ปฏิ.๒๒ (เมตตากถา) ดูรายละเอียดการปฏิบัติวิธีที่ ๑ และวิธีที่ ๕ เพื่อเห็นปฏิจจสมุปบาทในหัวข้อ “วิธีที่ ๕ – ปฏิจจสมุปบาท ๓ รอบ” หน้า 320