paauk:knowing_and_seeing:p271

Action unknown: copypageplugin__copy

คำถามและคำตอบ ๔ – ๔.๖ บรรลุมรรคผลด้วยเพียงขณิกสมาธิได้หรือไม่ (หน้า ๒๗๑)

โดยนัยเดียวกัน พระพุทธเจ้าได้ตรัสไว้ในกุฏาคารสูตร (แห่งสัจจสังยุต) ว่า หากไม่รู้ อริยสัจ ๔ ด้วยวิปัสสนาญาณและมรรคญาณ ก็จะไม่สามารถถึงที่สุดแห่งวัฏฏสงสารได้

ดังนั้น หากโยคีต้องการบรรลุพระนิพพาน ก็ต้องพยายามรู้นาม รูป และเหตุของนามรูปทั้งหมดด้วยปริญญา ๓ ปริญญา ๓ คืออะไร ดังนี้

๑) ญาตปริญญา (ความรอบรู้นามรูปที่ปรากฏชัดเจน) คือ นามรูปปริจเฉทญาณ และ ปัจจยปริคคหญาณ ซึ่งเป็นวิปัสสนาญาณที่รู้รูปนามปรมัตถ์ทั้งหมด และเหตุของนามรูป

๒) ตีรณปริญญา (ความรู้รอบโดยพิจารณา) คือ สัมมสนญาณ และ อุทยัพพยญาณ ซึ่งรู้รอบอย่างชัดเจนถึงความไม่เที่ยง ความเป็นทุกข์ ความเป็นอนัตตาของรูปนามปรมัตถ์และเหตุของรูปนาม

๓) ปหานปริญญา (ความรู้รอบโดยประหาร) คือวิปัสสนาญาณยิ่ง ๆ ขึ้นไป ตั้งแต่ภังคญาณจนถึงมรรคญาณ

**

คำสอนในพระสูตรทั้งสอง คือปฐมอปริชานนสูตรและกุฏาคารสูตร มีความสำคัญอย่างยิ่ง หากโยคีต้องการเจริญวิปัสสนาโดยเริ่มที่เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน ก็พึงจำข้อความนี้ไว้

  • โยคีต้องได้กำหนดรู้รูปปรมัตถ์แล้ว
  • การกำหนดรู้เพียงแค่เวทนาอย่างเดียวยังไม่พอ ต้องกำหนดรู้นามธรรมที่เกิดขึ้นพร้อมกับเวทนาในวิถีจิตทางทวารทั้ง ๖ ด้วย

(ส. มหาวารวรรค (มกุฏ – กุฏสูตร) ข้อ ๑๑๑๔, อ้างอิงในหัวข้อ “ธรรมใดพึงรู้แจ้ง” หน้า ๒๐)