คาถาม ก่อนจะบรรลุจตุตฌานและกำจัดอวิชชาได้ อกุศลวิตกยังเกิดเพราะมีนิสัยต่าง ๆ เช่น ในชีวิตประจำวันเมื่อไม่ได้เข้ากรรมฐาน โดยรู้ว่า ทั้งราคะและโทสะก็ยังเกิด เราสามารถใช้อสุภกรรมฐานหรือเมตตากรรมฐานเพื่อกำจัดอกุศลได้หรือไม่ หรือควรจะไม่ใส่ใจในอกุศล แล้วเพียงแต่มีสมาธิอยู่กับอารมณ์กรรมฐานให้อกุศลหายไปเอง

คาตอบ อกุศลกรรมมีอวิชชาเป็นเหตุแฝง และมีอโยนิโสมนสิการเป็นเหตุใกล้ อโยนิโสมนสิการนั้นอันตรายมาก ถ้าโยคีสามารถทดแทนอโยนิโสมนสิการด้วยโยนิโสมนสิการ ราคะหรือโทสะก็จะหายไปได้ช่วงระยะหนึ่ง หรือบางทีอาจจะตลอดไปถ้าโยนิโสมนสิการนั้นเข้มแข็งและมีกำลังมาก

เราได้สนทนากันเรื่องโยนิโสมนสิการและอโยนิโสมนสิการไปแล้วก่อนหน้านี้ โยคีสามารถใช้อสุภกรรมฐานหรือเมตตากรรมฐานเพื่อกำจัดราคะและโทสะ แม้กรรมฐานเหล่านี้ก็เป็นโยนิโสมนสิการเหมือนกัน แต่วิปัสสนาก็ยังเป็นอาวุธที่เยี่ยมที่สุดเพื่อทำลายกิเลส เป็นโยนิโสมนสิการอันเลิศสุด

(หมายเหตุ: จตุตถฌานอวิชชาไม่ได้ เพียงแค่ข่มอวิชชาไว้ ดูรายละเอียดเพิ่มในคาถามคาตอบ ๗.๗๗.๘-๗.๙ หน้า ๓๙๗)