รู้และเห็นสมุทัยอริยสัจและนิโรธอริยสัจ แต่เพื่อจะบรรลุพระนิพพาน เราก็จะต้องรู้และเห็นทุกขสมุทัยอริยสัจ พระพุทธเจ้าได้ทรงอธิบายไว้ใน *ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร* ว่า

ภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นทุกขสมุทัยอริยสัจ คือ ตัณหาอันทำให้เกิดอีก ประกอบด้วยความเพลิดเพลินและความกาหนัด มีปกติให้เพลิดเพลินในอารมณ์นั้นๆ คือ ๑. กามตัณหา ๒. ภวตัณหา ๓. วิภวตัณหา

ละเอียดยิ่งขึ้นไปกว่านั้น พระพุทธเจ้าได้ทรงอธิบายทุกขสมุทัยอริยสัจโดยเป็น *ปฏิจจสมุปบาท*

ภิกษุทั้งหลาย ทุกขสมุทัยอริยสัจเป็นอย่างไร คือ ๑. เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารจึงมี ๒. เพราะสังขารเป็นปัจจัย วิญญาณจึงมี ๓. เพราะวิญญาณเป็นปัจจัย นามรูปจึงมี ๔. เพราะนามรูปเป็นปัจจัย สฬายตนะจึงมี ๕. เพราะสฬายตนะเป็นปัจจัย ผัสสะจึงมี ๖. เพราะผัสสะเป็นปัจจัย เวทนาจึงมี

อังคุตตรนิกาย เอก. ติตถายตนสูตร ข้อ ๖๒