คาถาม ๖.๔ – อรูปฌานหรือเมตตากรรมฐาน จากอานาปานสติ (หน้า ๓๓๘)

โยคีได้เจริญอานาปานสติจนถึงจตุตถฌานแล้ว ต้องการจะเจริญอรูปฌาน ก่อนอื่นพึงเจริญกสิณกรรมฐานอย่างใดอย่างหนึ่ง ยกเว้นอากาสกสิณ ให้จนถึงจตุตถฌาน แล้วจึงจะเจริญอรูปฌานต่อไปได้

ถ้าต้องการเจริญเมตตากรรมฐานจากจตุตถฌานของอานาปานสติ ก็จะทำได้โดยไม่มีปัญหาอะไร ให้เห็นบุคคลที่เป็นอารมณ์ของเมตตาด้วยแสงจากจตุตถฌานของอานาปานสติ ถ้าแสงมีกำลังไม่พอ ก็อาจจะยากสักหน่อย แต่นั่นก็เกิดไม่บ่อย เมื่อได้กสิณจตุตถฌานแล้ว โดยเฉพาะเมื่อเป็นโอทาตกสิณจตุตถฌาน ถ้าเจริญเมตตา ก็จะสำเร็จได้อย่างรวดเร็ว

นี่เป็นเหตุที่ราสอนโอทาตกสิณก่อน

เมตตากรรมฐาน

คาถาม จะปลงชีวิตสังขาร คือเลือกเวลาตายได้อย่างไร

คาตอบ ถ้าได้ปฏิบัติอานาปานสติจนถึงอรหัตตมรรคแล้ว ก็จะรู้เวลาปรินิพพานที่แน่นอนได้ วิสุทธิมรรคกล่าวถึงพระมหาเถระรูปหนึ่งผู้ปรินิพพานเมื่อกำลังเดิน ก่อนอื่นท่านขีดเส้นลงที่ทางจงกรม แล้วบอกภิกษุสหธรรมิกว่า ท่านจะปรินิพพานเมื่อไปถึงเส้นนั้น แล้วก็เป็นอย่างที่ท่านกล่าว ผู้ที่ไม่ใช่พระอรหันต์ก็รู้อายุขัยของตนได้เหมือนกัน ถ้าได้ปฏิบัติปฏิจจสมุปบาท ซึ่งก็คือความสัมพันธ์กัน

• ดูเหตุผลว่าทำไมจึงเว้นอากาสกสิณในเชิงอรรถ ๑๓๙ หน้า 127
• ดูหัวข้อ “วิธีเจริญอรูปฌาน ๔” หน้า 127
• ดูรายละเอียดเรื่องนี้ในคาถามและคาตอบ ๒.๒ หน้า 135

• วิสุทธิ.อนุสสติกัมมัฏฐานนิเทศ.๒๓๘ (กถาว่าด้วยอานาปานสติ)*