{ หน้า ๓๓๕ }

คำถามและคำตอบ ๖

คำถาม ๖.๑ – การปฏิบัติเพื่อให้ได้ฌานในอานาปานสติ คำถาม โยคีผู้เจริญอานาปานสติแต่ไม่ได้นิมิต ควรจะตรวจสอบตนเองทางร่างกายและจิตใจอย่างไรเพื่อให้ปรับปรุงและเข้าฌานได้ กล่าวคือ อะไรเป็นเหตุปัจจัยให้ได้นิมิต

คำตอบ การปฏิบัติอย่างต่อเนื่องเป็นเรื่องจำเป็นสำหรับกรรมฐานทุกชนิด สำหรับอานาปานสติ พึงตั้งสติด้วยความเคารพอยู่ที่ลมหายใจในทุก ๆ อิริยาบถ เมื่อเดิน ยืน หรือนั่ง อย่าใส่ใจในอารมณ์อื่นนอกจากลมหายใจ พึงดูลมหายใจเท่านั้น พยายามหยุดคิด หยุดพูด ถ้าพยายามอยู่อย่างนี้อย่างต่อเนื่อง สมาธิจะค่อย ๆ เจริญขึ้น สมาธิที่ลึก เข้มแข็ง และมีกำลัง จึงจะถึงนิมิตได้ ถ้าไม่ได้นิมิตโดยเฉพาะปฏิภาคนิมิต ก็จะเข้าฌานไม่ได้เพราะอารมณ์ของฌานคือปฏิภาคนิมิต

คำถาม ๖.๒ – เข้าฌานโดยการนั่งบนเก้าอี้ได้หรือไม่ คำถาม อิริยาบถนั่งมีผลต่อการตั้งสมาธิและเข้าฌานได้ของผู้เริ่มปฏิบัติหรือไม่ มีโยคีหลายท่านที่นั่งสมาธิบนตั่งเล็ก ๆ อย่างนี้จะเข้าฌานได้หรือไม่

คำตอบ การนั่งเป็นอิริยาบถที่ยอดเยี่ยมสำหรับผู้เริ่มปฏิบัติ แต่สำหรับผู้ที่มีบารมีในอานาปานสติ ก็จะเข้าฌานได้ในทุก ๆ อิริยาบถ แม้โยคีผู้ชำนาญก็จะเข้าฌานได้ในทุก ๆ อิริยาบถ ดังนั้น บุคคลเช่นนี้จึงเข้าฌานได้เมื่อนั่งบนตั่งหรือเก้าอี้