๑. จิตในวิถีจติ

๒. จิตนอกวิถีจิต (วิถีมุตตจิต) คือ ปฏิสนธิ จุติ และภวังค์

วิถีจิตมี ๖ อย่าง โดย ๕ อย่างแรกคือ จักขุทวารวิถี โสตทวารวิถี ฆานทวารวิถี ชิวหาทวารวิถี และกายทวารวิถี มีอารมณ์ตามลำดับคือ สี เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะ วิถีจิตทั้ง ๕ นั้นเรียกรวมๆ ว่า ปัญจทวารวิถี ส่วนวิถีจิตที่ ๖ ซึ่งเรียกว่า มโนทวารวิถี รับอารมณ์ได้ทุกชนิด

วิถีแต่ละอย่างประกอบด้วยจิตหลายประเภทที่เกิดสืบต่อกันเป็นวิถี จิตในวิถีหนึ่ง ๆ เกิดขึ้นตามกฎธรรมชาติของจิต (จิตตนิยาม) ถ้าต้องการกำหนดรู้นาม ก็จะต้องเห็นนามตามลำดับที่เกิดตามกฎธรรมชาตินั้น

เพื่อจะทำอย่างนั้น ก่อนอื่นโยคีต้องได้พัฒนาสมาธิด้วยอานาปานสติ หรือด้วยสมถกรรมฐานอย่างอื่น หรือด้วยจตุธาตุววัฏฐานมาแล้ว โยคีสุทธวิปัสสกต้องสำเร็จการกำหนดรูป (รูปกรรมฐาน) มาแล้วด้วย ก่อนจะเริ่มกำหนดรู้นาม (นามภูมิ ๓ คือ (๑) กามาวจรภูมิ คือ ภูมิของเทวดา มนุษย์ สัตว์เดียรัจฉาน และนรก (๒) รูปาวจรภูมิ คือ ภูมิของพรหม ซึ่งมีแต่รูปสุขุม (๓) อรูปาวจรภูมิ คือ ภูมิที่มีแต่นามไม่มีรูป

ดูรายละเอียดเกี่ยวกับจิตเหล่านี้ใน “ตาราง ๑๐ – จุติและปฏิสนธิ” และหมายเหตุที่หน้า ๓๓๐ ดูรายละเอียดของภวังค์ในคำถาม-คำตอบ ๓.๑๒ หน้า ๑๘๗ และเชิงอรรถ ๑๙๕ หน้า ๑๘๗ ดู “ตาราง ๙ – ปัญจทวารวิถี” หน้า ๓๐๐ ดู “ตาราง ๘ – มโนทวารวิถีเมื่อมีรูปารมณ์” หน้า ๒๙๗ (สำหรับ) ความที่มนินทรีย์ถือเอาทุกอย่างเป็นอารมณ์ ให้ดูอุณณาภพราหมณสูตรที่หน้า ๒๙