วิธีกาหนดรูป – สรุปเนื้อหา { หน้า ๒๔๓ }
ตาราง ๓ – รูป ๒๘ อย่าง
๑. นิปปันนรูป (รูปแบบที่สำเร็จ, รูปที่เหมือน, สี, ภาวะ)
- มหาภูตรูป
๑. ธาตุดิน (ปฐวีธาตุ) ๒. ธาตุน้ำ (อาโปธาตุ) ๓. ธาตุไฟ (เตโชธาตุ) ๔. ธาตุลม (วาโยธาตุ)
๒. นิปปันนรูป (รูปแบบที่สำเร็จ, รูปที่เหมือน, สี, ภาวะ)
- โคจรรูป (รูปเป็นที่ไปแห่งจิต)
๑. สี (วัณณะ) ๒. เสียง (สัททะ) ๓. กลิ่น (คันทะ) ๔. รส (โผฏฐัพพะ)
๓. รูปประเภทอื่น
- โอชา
- ชีวิตินทรีย์
- หทยรูป
- ปสาทรูป
๑. จักขุปสาท ๒. โสตปสาท ๓. ฆานปสาท ๔. ชิวหาปสาท ๕. กายปสาท
- ภาวรูป
๑. ปุริสภาวรูป ๒. อิตถีภาวรูป
**
ในที่สุดแห่งการกำหนดรู้รูป โยคีจะได้สารวจนิปปันนรูปแล้วทั้งหมด คือ มหาภูตรูป ๔ และ อุปาทายรูป ๑๔ อย่างแรก และ อนิปปันนรูป ๙ อย่างจาก ๑๐ อย่าง (ยกเว้นอุปจายรูป ดูเชิงอรรถ ๒๘๕)
โผฏฐัพพะ ไม่ใช่ธาตุอื่นอันเป็นอารมณ์ของกายวิญญาณ แต่เป็นมหาภูตรูป ๓ นั่นเอง คือ ธาตุดิน ธาตุไฟ ธาตุลม
- โอชา เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า อาหารรูป
- ชีวิตินทรีย์ เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ชีวิตรูป
- หทยรูป เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า หทยวัตถุ
- ปสาทรูป ดูอภิธาน, และเชิงอรรถ 504, p.276
- ภาวรูป เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ภาวินทรีย์ (ปุริสินทรีย์, อิตถินทรีย์) ชื่อแม้อื่นก็ยังมีอีก