ป้องกันสมาธิ

แต่สมาธิที่หยั่งลึกเท่านั้นยังไม่พอ เพราะว่าการแทงตลอดปรมัตถสัจจะเป็นเรื่องสุขุมลุ่มลึก เราจึงไม่ควรเสียโอกาสนี้ไป ดังนั้น เราจึงสอนโยคีเพิ่มขึ้นให้ป้องกันทั้งตนและกรรมฐาน ด้วยการเจริญพรหมวิหาร ๔ จนถึงสมาธิขั้นฌานหรือขั้นอุปจาระ พรหมวิหาร ๔ คือ

๑. เมตตา เพื่อข่มโทสะและพยาบาท ๒. กรุณา เพื่อข่มความมุ่งร้ายและการเบียดเบียน ๓. มุทิตา เพื่อข่มริษยา ๔. อุเบกขา เพื่อข่มความยินดียินร้ายในสัตว์ทั้งหลาย

ด้วยเหตุผลเดียวกันนี้ เราจึงสอนโยคีให้เจริญอารักขภาวนา ๔ (จตุอารกฺขภาวนา) จนถึงสมาธิขั้นฌานหรืออุปจาระ อารักขภาวนา ๔ คือ

๑. เมตตา เพื่อป้องกันโยคีจากอันตรายจากสัตว์อื่น

ดูการแยกแยะพรหมวิหาร ๔ ของพระพุทธเจ้าใน อ. ฉักก. นิสสารณียสูตร ข้อ ๑๓, และ ม. ม. มหาราหุโลวาทสูตร ข้อ ๑๑๒ และคาถามและคาตอบ ๒.๒ หน้า 135 ดูคาแนะนาของพระพุทธเจ้าใน อ. นวกนิบาต เมฆิยสูตร ข้อ ๓ ซึ่งได้อธิบายในหัวข้อ “สรุปความ” หน้า 168 และคาถามและคาตอบ ๗.๑๓ หน้า 403

See 'Editorial Notes', 'Fifth Revised Edition', p.275.

เรียกอีกอย่างหนึ่งคือ อารักขกรรมฐาน ๔.