{ หน้า ๓๗๔ }

มุตตจิตและเห็นขันธ์ ๕ ในขณะเกิดของวิถีจิตทางทวารทั้ง ๖ ตามที่กำหนดรู้ แล้ว ต่อจากนั้น พึงเห็นความดับสิ้นไปโดยเหตุของจิตตชรูป, อุตุชรูป และอาหารชรูป ทีละอย่าง พึงเห็นดังต่อไปนี้:

• ความดับสิ้นไปของจิตเป็นเหตุแห่งความดับสิ้นไปของกรรมชรูป
• ความดับสิ้นไปของอุตุเป็นเหตุแห่งความดับสิ้นไปของอุตุชรูป
• ความดับสิ้นไปของอาหารเป็นเหตุแห่งความดับสิ้นไปของอาหารชรูป

ในแต่กรณี พึงเห็นการดับไปโดยขณะของรูปแต่ละประเภทด้วย ต่อไป พึงเห็นความดับสิ้นไปโดยเหตุและความดับไปโดยขณะของนาม

เมื่อได้เห็นความดับสิ้นไปโดยเหตุและความดับสิ้นไปโดยขณะของรูปนามแล้ว ก็พึงเห็นการเกิดและความดับของรูปนามครั้งแล้วครั้งอีก นี่เป็นการพิจารณาถึงการเกิดและความดับ (*สมุทยวยธมฺมานุปสฺส*) ซึ่งรวมการเห็นความเกิดและความดับโดยเหตุก่อน แล้วเห็นความเกิดขึ้นและความดับโดยขณะ ให้เห็นรูปนามแต่ละอย่างโดย ๓ วิธีติดต่อกันไป คือ

๑. ความเกิดขึ้นของเหตุและผลของเหตุ ๒. ความดับไปของเหตุและผลของเหตุ

ดูคำอธิบายสั้น ๆ ของวิถีมุตตจิตเป็นต้นใน “ตาราง ๑๐ – จุติและปฏิสนธิ” หน้า 330, หน้า 282, และเชิงอรรถ ๑๙๕ หน้า 187