อารัมภบท

ในการสนทนาคราวก่อน เราได้กล่าวอย่างสั้นๆ ถึงการกำหนดรู้ปฏิจจสมุปบาทตามวิธีที่ ๕ และวิธีที่ ๑ วันนี้ เราจะสนทนากันอย่างสั้นๆ ถึงวิธีการเจริญวิปัสสนาญาณให้เห็นแจ้งพระนิพพาน โดยมีวิปัสสนาญาณ ๑๖ ขั้นที่ต้องเจริญไปตามลำดับเพื่อให้เห็นพระนิพพาน

ขั้นแรกก็คือนามรูปปริจเฉทญาณ ซึ่งได้อธิบายไปแล้วในวิธีการกำหนดรู้ นามรูป ขั้นที่สองคือปัจจยปริคคหญาณ ซึ่งได้อธิบายไปแล้วในการสนทนาครั้งที่แล้ว เมื่อกล่าวถึงวิธีการกำหนดรู้ความสัมพันธ์กันระหว่างนามรูปในอดีต ปัจจุบัน กับอนาคต ซึ่งก็คือการกำหนดรู้ปฏิจจสมุปบาทนั้นเอง

เมื่อได้พัฒนาญาณ ๒ ขั้นนี้แล้ว ก็ยังต้องทำให้บริบูรณ์ด้วยการกำหนดรู้นามทั้งหมด รูปทั้งหมด และองค์ธรรมทั้งหมดในปฏิจจสมุปบาท ตามสภาวลักษณะ (คือลักษณะของนามรูปแต่ละอย่าง) กิจ อาการปรากฏ และเหตุใกล้ แต่จริงๆ ก็ไม่สามารถจะอธิบายเรื่องนี้อย่างย่อๆ ได้ ดังนั้น จึงดีสุดที่จะศึกษารายละเอียดในเรื่องนี้เมื่อปฏิบัติจริงๆ

ต่อไปนี้ มาดูญาณที่เหลือทั้งหมดอย่างสั้นๆ

ดูสภาวลักษณะในเชิงอรรถ ๙๖ หน้า ๗๕