คาตอบ

อะไรคือแสงที่เห็นในกรรมฐาน? ยกเว้นปฏิสนธิจิตแล้ว จิตทุกดวงที่เกิดอาศัยหทยวัตถุย่อมก่อจิตตชรูป คือ จิตต-โอชัฏฐมกกลาป จิตดวงหนึ่ง ๆ ก่อจิตตชกลาปได้หลายกลาป ในบรรดาจิตที่อาศัยหทยรูป จิตในสมถกรรมฐาน (สมถภาวนาจิต) และในวิปัสสนากรรมฐาน (วิปัสสนาภาวนาจิต) เป็นจิตที่เข้มแข็งและมีกำลังมาก และก่อรูปกลาปได้มากมาย

เมื่อเราแยกแยะรูปกลาปเหล่านั้น ก็จะเห็นรูป ๘ อย่าง คือ ดิน น้ำ ไฟ ลม สี กลิ่น รส และโอชา รูปคือสีนั้นสว่าง จิตในกรรมฐานคือสมถะและวิปัสสนานั้นยิ่งมีกำลังมากเท่าไร สีก็จะสว่างขึ้นเท่านั้น เพราะรูปกลาปเกิดขึ้นพร้อม ๆ กันด้วย ต่อ ๆ กันด้วย สีของรูปกลาปหนึ่ง ๆ และของอีกรูปกลาปหนึ่งย่อมเกิดใกล้ ๆ กันเหมือนกับในหลอดไฟฟ้า แล้วจึงทำให้มีแสงสว่าง

อนึ่ง รูปกลาปที่เกิดจากจิตในกรรมฐานคือสมถะและวิปัสสนา มีธาตุไฟ ซึ่งก่อรูปกลาปอีกมากมายที่เรียกว่า อุตุชรูป เพราะเกิดจากธาตุไฟ ซึ่งก็คืออุณหภูมิ (อุตุ) นี่เกิดทั้งภายในภายนอก เมื่อแยกแยะรูปกลาปเหล่านั้น เราย่อมเห็นรูป ๘ อย่างเช่นกัน คือ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุไฟ ธาตุลม สี กลิ่น รส และโอชา สีก็จะเป็นหนึ่งในรูปเหล่านั้น และเพราะกำลังของจิตในสมถวิปัสสนากรรมฐาน สีนั้นก็ย่อมสว่างด้วย ดังนั้น ความสว่างของสีในรูปกลาปหลาย ๆ กลาปย่อมเกิดใกล้ ๆ กัน เหมือนในหลอดไฟ

แสงสว่างของจิตตชรูปและอุตุชรูปย่อมปรากฏขึ้นพร้อม ๆ กัน โดยสีที่เกิดจากจิตจะเกิดขึ้นภายใน (ร่างกาย) เท่านั้น แต่สีที่เกิดจากอุตุจะเกิดทั้งภายใน

ดูรายละเอียดในหัวข้อ “จิตตชรูป (รูปเกิดจากจิต)” หน้า 201