=คำถามและคำตอบ ๔ – ๔.๑ พระโพธิสัตว์กับปุถุชนทั่วไป { หน้า ๒๕๓ }

กาลไม่ช้า หลังจากตรัสรู้ พระองค์ทรงประกาศพระปฐมเทศนาคือธัมมจักกัปปวัตตนสูตรว่า กามสุขัลลิกานุโยค (การหมกมุ่นอยู่ด้วยกามสุขในกามทั้งหลาย) เป็นธรรมอันทราม (หีโน) เป็นของชาวบ้าน (คมฺโม) เป็นของปุถุชน (โปถุชฺชนิโก) ไม่ใช่ของพระอริยะ (อนริโย) ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ (อนตฺถสหิโต) ซึ่งหมายความว่า ความยินดีกับความสุขในกามไม่ใช่เป็นข้อปฏิบัติของพระอริยะทั้งหลาย ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ เพราะแม้จะนามาซึ่งประโยชน์ทางโลกคือความสุขในมนุษย์ภูมิ ในเทวภูมิ และในพรหมภูมิ แต่ก็ไม่ได้ให้อานิสงส์อันเป็นโลกุตตระคือความสุขในพระนิพพาน ซึ่งจะยินดีได้ด้วยญาณในมรรคและผลเท่านั้น ดังนั้น ในพระปฐมเทศนา พระพุทธเจ้าจึงได้ทรงประกาศว่า ผู้ใดยินดีในกาม ผู้นั้นเป็นปุถุชน

เมื่อพระองค์ยังเป็นพระโพธิสัตว์อยู่ แม้พระองค์ก็ยังยินดีกับความสุขในกาม คือกับนางยโสธราในปราสาทของพระองค์ ในครั้งนั้น พระองค์ก็ยังเป็นปุถุชนเหมือนกัน เพราะความยินดีกับความสุขในกามเป็นข้อปฏิบัติของปุถุชน มิใช่เพียงแค่พระโพธิสัตว์ของเราเท่านั้น พระโพธิสัตว์ทุกๆ พระองค์ย่อมเป็นเช่นนี้ บางทีในที่นี่อาจจะมีพระโพธิสัตว์อยู่ด้วย โยคีลองพิจารณาดูให้ดีว่า พระโพธิสัตว์ในที่นี่จะเป็นปุถุชนหรือเป็นพระอริยะ ข้าพเจ้าคิดว่าโยคีคงรู้คำตอบ

ส.มหาวารวรรค.ข้อ ๑๐๘๐