วิธีกาหนดรูป หน้า ๒๔๕
ตาราง ๔ – ประเภทของรูปในตา
(ทกสกลาป ๓ ประเภท [๓ x ๑๐ = ๓๐] + นวกกลาป [๙] + อัฏกกลาป ๓ ประเภท [๓ x ๘ = ๒๔] = ๖๓)
| ชนิด | กายทสกกลาป | ภาวทสกกลาป | จักขุทสกกลาป | คุณสมบัติ (ปสาทรูป) | |
| :— | :— | :— | :— | :— | |
| ปสาทรูป | ปสาทรูป | ||||
| นปสาทรูป | |||||
| การเกิด | กรรม | กรรม | กรรม | ||
| วัตถุและทวารสำหรับ | สี | ดิน | น้า | ไฟ | ลม |
| สี | กลิ่น | รส | โอชา | ชีวิตินทรีย์ | |
| จักขุปสาทรูป | |||||
| ทวารสำหรับโผฏฐัพพะ | (ดิน ไฟ ลม) | ||||
| ดิน | |||||
| น้า | |||||
| ไฟ | |||||
| ลม | |||||
| สี | กลิ่น | รส | โอชา | ชีวิตินทรีย์ | |
| กายปสาทรูป | กาหนดเพศชายหญิง | ||||
| ภาวรูป |
—
คำอธิบายเพิ่มเติม:
ภาวรูป สำหรับหู จมูก และลิ้น มีความเหมือนกัน แต่ให้เปลี่ยนบทตามที่กำหนด
การเปลี่ยนชนิดกลาป:
- สำหรับหู จมูก และลิ้น เปลี่ยนเป็น โสตทสกกลาป ฆาทสกกลาป และ ชิวหาทสกกลาป ตามลำดับ
การเปลี่ยนแปลงหน้าที่:
- กายทสกกลาปและภาวทสกกลาป มีเหมือนกันในอวัยวะสำหรับวัตถุทั้ง ๖
- สำหรับหู จมูก และลิ้น เปลี่ยนเป็นการได้ยินเสียง การได้กลิ่น และการลิ้มรส ตามลำดับ
- สำหรับหู จมูก และลิ้น เปลี่ยนเป็น โสตปสาท ฆานปสาท และ ชิวหาปสาท ตามลำดับ