เมื่อได้กำหนดรู้ฆานปสาทรูป (คือฆานทวาร) และภวังค์ (คือมโนทวาร) แล้ว ต่อไป ให้กำหนดรู้กลิ่นของรูปกลาปหนึ่งใกล้ฆานทสกกลาปที่ได้กำหนดรู้รูปโปร่งแสงไว้ก่อนแล้ว ก็จะเห็นว่ากลิ่นนั้นมากระทบต่อฆานทวารและมโนทวารพร้อมๆ กัน

รสเป็นรูปอย่างที่ ๗ ที่พึงกำหนดรู้ เป็นอารมณ์ของการลิ้มรส (รสารมฺมณ) โดยมีอยู่ในทุกๆ รูปกลาปเช่นกัน เช่นกันกับจมูก เบื้องต้นจะต้องอาศัยชิวหาวิญญาณเพื่อช่วยให้รู้รสด้วยมโนวิญญาณ และเช่นกัน ก็จะต้องกำหนดรู้รูป ๒ ก่อรูปกลาปอันสว่างต่อๆ ไปอีก จิตของสมถะและวิปัสสนาก่อรูปกลาปที่สว่างไสวเป็นอย่างยิ่งเพราะไร้อุปกิเลส ดูรายละเอียดในหัวข้อ “จิตตชรูป” หน้า 201

(ผู้แปล – พระอาจารย์ใหญ่พะเอ้าตอยะให้รายละเอียดเพิ่มขึ้นเกี่ยวกับคำถามว่า “มาถึงตอนนี้ยังไม่มีคำชี้แนะในวิธีการจำแนกหทยวัตถุ ดังนั้นจะรู้ได้อย่างไรว่าอะไรเป็นหทยวัตถุ” ว่าดังนี้)

เราได้กล่าวถึงการกำหนดรู้วัตถุทั้ง ๖ ในหน้า 223 เริ่มต้นตั้งแต่ “เมื่อได้อย่างนี้แล้ว…”

(ผู้แปล – และดูคำอธิบายเพิ่มขึ้นอีกในเชิงอรรถ ๒๕๖ และ ๒๕๗)

เมื่อเราสอนวิธีกำหนดรู้ธาตุ ๔ ในรูปกลาปโปร่งแสงและรูปกลาปไม่โปร่งแสงของวัตถุทั้ง ๖ โยคีย่อมเข้าใจการกำหนดรู้รูปกลาปในวัตถุทั้ง ๖ แล้ว ถ้ายังไม่สามารถ ก็จะสอนวิธีกำหนดรู้อื่นๆ แต่ในหนังสือนี้ เราสามารถให้ข้อมูลสั้นๆ เท่านั้น ไม่ใช่เป็นการอธิบายอย่างละเอียด ถ้าต้องการที่จะรู้คำอธิบายอย่างละเอียด ให้ดูหนังสือภาษาพม่าของเรา ๕ เล่มหรือพึงปฏิบัติให้เห็นเอง เมื่อนั้นก็จะเข้าใจอย่างทั่วถึง แต่ถ้าต้องการรายละเอียดยิ่งกว่านั้น พึงศึกษาพระไตรปิฎกทั้งหมด อรรถกถาทั้งหมด และฎีกาทั้งหมดด้วย