พระพุทธเจ้าได้ทรงประทานไว้ คือ ธาตุดิน (ปฐวีธาตุ) ธาตุน้ำ (อาโปธาตุ) ธาตุไฟ (เตโชธาตุ) และธาตุลม (วาโยธาตุ) เพราะการตามลำดับนั้นก่อสมาธิที่เข้มแข็ง และมีกำลัง แต่เมื่อเห็นรูปกลาปและกำหนดรู้ธาตุ ๔ ในแต่ละรูปกลาปนั้นอย่างง่าย ๆ เมื่อนั้นลำดับก็จะไม่สำคัญ เพราะสิ่งที่สำคัญมากในตอนนั้นก็คือ สามารถกำหนดรู้ธาตุเหล่านั้นพร้อม ๆ กัน

ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น เพราะอายุของรูปกลาปสั้นมาก โดยอาจจะน้อยกว่าส่วนหนึ่งในพันล้านของวินาที เมื่อกำหนดรู้ธาตุ ๔ ในรูปกลาป จึงไม่มีเวลาพอเพื่อกำหนดว่า “ดิน น้ำ ไฟ ลม” ดังนั้น จึงต้องกำหนดรู้ธาตุเหล่านั้นพร้อม ๆ กัน

**

๓.๑๐ จตุธาตุวัฏฐานรักษาความเจ็บป่วยได้หรือไม่

คำถาม การเจริญจตุธาตุวัฏฐานช่วยทำให้ธาตุ ๔ ในร่างกายให้สมดุลได้ แต่บางครั้งก็ยังอาจป่วยเพราะธาตุ ๔ ไม่สมดุล เมื่อป่วย โยคีสามารถเจริญจตุธาตุวัฏฐานด้วยสติที่มีกำลังเพื่อรักษาความเจ็บป่วยนั้นได้หรือไม่

คำตอบ ความเจ็บป่วยมีหลายอย่าง บางอย่างเกิดขึ้นเพราะกรรมในอดีต เช่น ความปวดหลังของพระผู้มีพระภาคเจ้า บางอย่างเกิดขึ้นเพราะธาตุไม่สมดุล ความเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นเพราะกรรมในอดีตรักษาด้วยการทำให้ธาตุ ๔ ให้สมดุลไม่ได้ แต่ความเจ็บป่วยบางอย่างที่เกิดขึ้นเพราะธาตุไม่สมดุลอาจหายเมื่อโยคีพยายามทำให้ธาตุให้สมดุล

มีความเจ็บป่วยอื่น ๆ ที่เกิดจากอาหาร อุตุ (คืออุณหภูมิ) หรือจิต ถ้าเกิดจากจิตโดยสามารถเยียวยาจิตได้ ความเจ็บป่วยก็อาจหายไป ถ้าเกิดจากอุตุ คือธาตุไฟ เช่น มะเร็ง มาลาเรีย เป็นต้น ความเจ็บป่วยก็เยียวยาได้ด้วยยาเท่านั้น ไม่ได้โดยทำให้ธาตุสมดุล แม้ความเจ็บป่วยเพราะอาหารอันไม่เหมาะสมก็เช่นเดียวกัน