วิธีเจริญอารักขกรรมฐาน
**
วิธีเจริญอสุภกรรมฐาน
อารักขกรรมฐานที่สองก็คือ อสุภกรรมฐาน ในซากศพ เพื่อเจริญกรรมฐานนี้ พึงเข้า จตุตถฌาน ด้วยอานาปานสติหรือโอทาตกสิณอีกครั้ง เพื่อให้แสงจากสมาธิสว่างและสุกใส แล้วใช้แสงนั้นเพื่อให้เห็นภาพซากศพซึ่งน่าเกลียดที่สุดและมีเพศเดียวกันกับโยคีตามที่เคยเห็น ใช้แสงเพื่อเห็นซากศพนั้นให้เหมือนกับที่เคยเห็นจริง ๆ ในอดีต เมื่อภาพชัดเจนแล้ว ทำให้ภาพนั้นน่ารังเกียจที่สุด ตั้งสมาธิอยู่กับภาพ แล้วกำหนดว่า “ปฏิกูล ปฏิกูล”
ให้มีสมาธิอยู่กับความปฏิกูลของซากศพนั้นจน อุคคหนิมิต กลายเป็น ปฏิภาคนิมิต
- อุคคหนิมิต ก็คือภาพศพที่โยคีเคยเห็นจริง ๆ ในอดีต เป็นภาพน่าเกลียด สยดสยอง น่ากลัว
- แต่ ปฏิภาคนิมิต เป็นเหมือนกับคนร่างกายอ้วนพี ผู้บริโภคอาหารจนอิ่มหนาแล้วนอนอยู่
ตั้งสมาธิอยู่กับนิมิตนั้นต่อไปจนได้ ปฐมฌาน แล้วจึงเจริญ วสี ทั้ง ๕
วิธีเจริญมรณานุสสติ
อารักขกรรมฐานที่สามก็คือ มรณานุสสติ (การระลึกถึงความตาย) ตามมหาสติปัฏฐานสูตร และวิสุทธิมรรค โยคีอาจเจริญมรณานุสสติด้วยซากศพที่เคยเห็นด้วยเช่นกัน ดังนั้น พึงเข้า ปฐมฌาน อีกครั้ง อาศัยความน่าเกลียดของซากศพให้พิจารณาซากศพภายนอกนั้นเป็นอารมณ์ว่า “กายของเรานี้ก็ย่อมถึงความตายเป็นธรรมดา แท้จริงแล้ว กายนี้ย่อมตายเหมือนกับกายนั้น ไม่ล่วงความเป็นอย่าง”
ในที่นี้คำว่า อสุภะ และ ปฏิกูล นั้น เป็นไวพจน์ของกันและกัน
**
ที่มา:
- ที.ม. ๓๗๒ (สติปัฏฐานสูตร)
- ม. มู. ๑๐๕ (มหาสติปัฏฐานสูตร)
- วิสุทธิ. อนุสสติกัมมัฏฐานนิเทศ. ๑๖๘ (กถาว่าด้วยมรณสติ)