วิธีเจริญพรหมวิหาร ๔ และอารักขกรรมฐาน – วิธีเจริญเมตตา
โดยเจาะจง ๗ รวมเป็น ๑๒ จาพวก ในแต่ละจาพวก พึงแผ่เมตตาไปโดยอาการ ๔ อย่าง ได้แก่
๑. ขอให้สัตว์เหล่านั้นเป็นผู้ไม่มีเวร ๒. ขอให้สัตว์เหล่านั้นเป็นผู้ไม่มีความทุกข์ใจ ๓. ขอให้สัตว์เหล่านั้นเป็นผู้ไม่มีความทุกข์กาย ๔. ขอให้สัตว์เหล่านั้นเป็นผู้มีความสุขบริหารตนอยู่เถิด
สำหรับแต่ละอาการ คำว่า “สัตว์เหล่านั้น” หมายถึงจาพวกหนึ่งใน ๑๒ จาพวก เช่น สัตว์ทั้งปวง เทวดาทั้งปวง เป็นต้น ดังนั้น จึงเป็นการแผ่เมตตาไปโดยอาการ ๔๘ อย่าง ((๕+๗) x ๔) = ๔๘
ในแต่ละอาการนั้นควรเห็นสัตว์ให้ได้อย่างชัดเจนด้วยแสงจากสมาธิและด้วยปัญญา ตัวอย่างเช่น เมื่อแผ่เมตตาไปยังสตรีทั้งปวง สตรีทั้งปวงในเขตที่กำหนดไว้ ควรเห็นจริงๆ ด้วยแสงสว่าง ควรเห็นจริงๆ ซึ่งสัตว์ทั้งหลายเป็นต้นว่า มนุษย์ เทวดา วินิปาติกสัตว์ ในเขตที่กำหนดไว้ พึงเจริญเมตตาแต่ละอาการจนถึงขั้นตติยฌาน ก่อนจะเจริญโดยอาการต่อไป ควรปฏิบัติด้วยวิธีนี้จนชำนาญในการแผ่เมตตาโดยอาการ ๔๘ ทั้งหมด
นี่ไม่ได้หมายความว่า จะสามารถเห็นจริงๆ ซึ่งสัตว์ทั้งหลายเป็นต้นว่า สตรีทุกคน บุรุษทุกคน เทวดาทุกตนในเขตที่กำหนดไว้ แต่หมายความว่า พึงแผ่เมตตาโดยมุ่งหมายสตรีทุกคน บุรุษทุกคน เทวดาทุกตนเป็นต้น และควรเห็นสัตว์เหล่านั้นทั้งหมดเท่าที่จะเป็นไปได้