ส่วนสติเป็นสิ่งจำเป็นในทุกๆ กรณี เพราะช่วยป้องกันจิตไม่ให้ฟุ้งซ่านเมื่อศรัทธาเกิน วิริยะเกิน หรือปัญญาเกิน และไม่ให้เกียจคร้านเมื่อสมาธิเกิน สติทำให้ศรัทธาสมดุลกับปัญญา สมาธิกับวิริยะ และสมาธิกับปัญญา ดังนั้น สติจึงจำเป็นเสมอ เปรียบเสมือนกับเกลือที่จำเป็นในแกงทั้งหมด และเปรียบเสมือนนายกรัฐมนตรีที่จำเป็นต่อราชกิจทั้งปวง เพราะฉะนั้น โบราณอรรถกถาจึงกล่าวว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “สติจำเป็นเสมอในกรรมฐานทุกอย่าง” เพราะอะไร เพราะสติเป็นที่พึ่ง เป็นเครื่องป้องกันจิตในกรรมฐาน เป็นที่พึ่งเพราะช่วยให้จิตได้ภาวะอันวิเศษซึ่งไม่เคยได้หรือรู้จักมาก่อน ถ้าหากขาดสติ จิตก็จะไม่สามารถบรรลุสภาพอันวิเศษเหนือจิตธรรมดา สติป้องกันจิตและรักษากรรมฐานไม่ให้หลุดหายไป เพราะเหตุนี้ เมื่อกำหนดรู้สติด้วยวิปัสสนาญาณ สติจึงปรากฏเป็นเครื่องรักษากรรมฐานรวมทั้งจิตของโยคี หากขาดสติ บุคคลก็จะไม่สามารถยกจิตหรือข่มจิต เพราะเหตุดังกล่าว พระพุทธเจ้าจึงได้ตรัสว่า สตินั้นจำเป็นในทุกกรณี

ถ้าบุคคลจะพึงได้ฌานด้วยอานาปานสติ การปรับความสมดุลของโพชฌงค์ ๗ ก็สำคัญด้วย โพชฌงค์ ๗ ได้แก่ ๑. สติสัมโพชฌงค์ – ระลึกถึงปฏิภาคนิมิตและกำหนดรู้นิมิตนั้น กำหนดแล้ว กำหนดอีก ๒. ธัมมวิจัยสัมโพชฌงค์ – รู้ชัดปฏิภาคนิมิตนั้น ดูวิสุทธิมรรค ปฐวีกสิณนิเทศ อัปปนาโกศล ๑๐ อย่าง ข้อ ๖๒ และมหาฎีกา