วิธีเจริญอานาปานสติจนถึงอัปปนา – วิธีเจริญอานาปานสติ { หน้า ๗๘ }
เพราะเป็นความจริงว่า ในกาลก่อนที่ยังมิได้กำหนดถือเอา (ลมหายใจเข้าออกนั้น) การคานึง การรวมใจ การมนสิการ การปัจจเวกขณว่า “เราจะระงับกายสังขารหยาบ ๆ” หามีแก่เธอไม่ ต่อในกาลที่กำหนดถือเอา (ลมหายใจเข้าออก) แล้วจึงมี เพราะเหตุนั้น กายสังขารของเธอในกาลที่ได้กำหนดถือเอา (ลมหายใจเข้าออก) แล้ว จึงละเอียดกว่ากาลที่ยังมิได้กำหนดถือเอา
๑. การคานึง (อาโภค) คือเบื้องต้นให้ใส่ใจในลมหายใจ จับลมหายใจนั้น หันความสนใจไปสู่ลมหายใจ โดยหมายว่า “เราจะพยายามระงับลมหายใจ”
๒. การรวมใจ (สมนฺนาหาร) คือการทำให้ต่อเนื่องโดยวิธีนั้น ๆ คือ ใส่ใจที่ลมหายใจอย่างนั้นอย่างต่อเนื่อง ทำแล้วทำอีก ทา(รง)ลมหายใจไว้ในใจ โดยหมายว่า “เราจะพยายามระงับลมหายใจ”
๓. การมนสิการ (มนสิการ) ตรง ๆ คือ “อธิษฐานเพื่อระงับลมหายใจ” มนสิการเป็นเจตสิกที่ยังใจให้หันหน้าไปสู่อารมณ์ มนสิการยังใจให้สานึกและรู้ลมหายใจ
๔. การพิจารณาทบทวน (ปจฺจเวกฺขณ) คือโยคีพิจารณา (วิมส) ลมหายใจ ทำให้ชัดเจนต่อจิตด้วยหมายว่า “เราจะพยายามระงับลมหายใจ”
- หมายเหตุ: ในที่นี้ วิมส เป็นไวพจน์ของ ปจฺจเวกฺขณ และเป็นบทที่ใช้ในคำอธิบายของฎีกา*