ภิกษุทั้งหลาย! สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ โกฏิคาม แคว้นวัชชี ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาคได้ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมาว่า
ภิกษุทั้งหลาย! เพราะไม่รู้แจ้ง (อนนุโพธา) แทงตลอด (อปฺปฏิเวธา) อริยสัจ ๔ ประการ เราและพวกเธอทั้งหลายจึงเที่ยวเร่ร่อนไป ตลอดกาลยาวนานอย่างนี้
อริยสัจ ๔ ประการ คืออะไรบ้าง?
๑. เพราะไม่รู้แจ้งแทงตลอด ทุกขออริยสัจ เราและพวกเธอทั้งหลายจึงเที่ยวเร่ร่อนไปตลอดกาลยาวนานอย่างนี้ ๒. เพราะไม่รู้แจ้งแทงตลอด ทุกขสมุทัยอริยสัจ เราและพวกเธอทั้งหลายจึงเที่ยวเร่ร่อนไปตลอดกาลยาวนานอย่างนี้ ๓. เพราะไม่รู้แจ้งแทงตลอด ทุกขนิโรธอริยสัจ เราและพวกเธอทั้งหลายจึงเที่ยวเร่ร่อนไปตลอดกาลยาวนานอย่างนี้ ๔. เพราะไม่รู้แจ้งแทงตลอด ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ เราและพวกเธอทั้งหลายจึงเที่ยวเร่ร่อนไปตลอดกาลยาวนานอย่างนี้¹⁾

ดังนั้น อริยสัจ ๔ จึงเป็นรากฐานพุทธศาสน์ เป็นรากฐานอนุสาสนีของพระองค์

ต่อจากนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงอธิบายว่า

๑. ภิกษุทั้งหลาย! เราได้รู้แจ้งแทงตลอด ทุกขออริยสัจ