paauk:knowing_and_seeing:p249

วิธีกาหนดรูป

ตาราง ๖ – ประเภทของรูปในหัวใจ

ชนิด กายทสกกลาป ภาวทสกกลาป คุณสมบัติ นปสาทรูป ปสาทรูป นปสาทรูป การเกิด กรรม กรรม กิจ วัตถุของมโนธาตุ
:— :— :— :— :— :— :— :— :— :— :— :—
มโนวิญญาณธาตุ
ทวารสำหรับโผฏฐัพพะ (ดิน ไฟ ลม)
กายกำหนดเพศชาย เป็นต้น ๑๐
องค์ประกอบ ดิน น้ำ ไฟ ลม สี กลิ่น รส โอชา ชีวิตินทรีย์
รูปแบบที่ ๑ หทยรูป
รูปแบบที่ ๒ กายปสาทรูป
รูปแบบที่ ๓ ภาวรูป

(หน้าต่อไป)

จักขุวิญญาณ โสตวิญญาณ ฆานวิญญาณ ชิวหาวิญญาณ และกายวิญญาณเกิดอาศัย ปสาทรูป เป็นที่ ๑๐ (คือทวาร) ของจักขุทสกกลาป โสตทสกกลาป ฆานทสกกลาป ชิวหาทสกกลาป และกายทสกกลาปตามลำดับ เปรียบเทียบกับวิญญาณอื่น ๆ ทั้งหมด (ซึ่งก็คือมโนธาตุและมโนวิญญาณธาตุ) เกิดอาศัย หทยรูป ในหทยทสกกลาป

มโนธาตุ คือ ปัญจทวาราวัชชนจิตและสัมปฏิจฉันนจิต ทั้งที่เป็นกุศลวิบากและอกุศลวิบาก

มโนวิญญาณธาตุ คือ สัณตีรณจิต โวฏฐัพพนจิต ชวนจิต ตทาลัมพนจิต และภวังคจิต (ดู “ตาราง ๙ – ปัญจทวารวิถี” หน้า ๓๐๐)