อารัมภบท – การรู้และเห็นทุกข์อริยสัจ
(หน้า ๓๖)
ภิกษุรู้รูป เป็นอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้รู้ชัดรูปอย่างใดอย่างหนึ่งตามความเป็นจริงว่า ‘มหาภูตรูป ๔ และรูปที่อาศัยมหาภูตรูป ๔’ ภิกษุรู้รูปเป็นอย่างนี้แล
และพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า หากปราศจากความรู้นี้ ภิกษุจะเป็นผู้ไม่สามารถถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ได้
นี้หมายความว่า เราต้องรู้และเห็นรูปทั้ง ๒๘ อย่างทั้งหมด คือ
- มหาภูตรูป ๔
1. ธาตุดิน ('''ปฐวีธาตุ''') 2. ธาตุน้ำ ('''อาโปธาตุ''') 3. ธาตุไฟ ('''เตโชธาตุ''') 4. ธาตุลม ('''วาโยธาตุ''') - และรูปที่เกิดสืบเนื่องจากมหาภูตรูป (อุปาทายรูป) ๒๔ อย่าง เช่น:
* รูปโปร่งแสง ('''ปสาทรูป''') ๕ อย่าง คือ จักขุปสาท โสตปสาท ฆานปสาท ชิวหาปสาท และกายปสาท ซึ่งรวมเป็นปัญจทวารที่เป็นรูป * โคจรรูป ๔ อย่าง คือ สี เสียง กลิ่น รส * '''โภชะ''' (หรือ โอชา) * ชีวิตินทรีย์
ดูรายการรูป ๒๘ อย่างทั้งหมดใน “ตาราง ๓ – รูป ๒๘ อย่าง” หน้า ๒๔๔
จากพจนานุกรม
- โคจรรูป: รูปที่เป็นอารมณ์หรือแดนรับรู้ของอินทรีย์
- ชีวิตินทรีย์: อินทรีย์คือชีวิต, สภาวะที่เป็นใหญ่ในการตามรักษาสหชาตธรรม (ธรรมที่เกิดรวมด้วย) ดุจน้ำหล่อเลี้ยงดอกบัวเป็นต้น