paauk:knowing_and_seeing:p024

อารัมภบท – ทุกข์อริยสัจและทุกขสมุทยั อริยสัจ

ภิกษุทั้งหลาย อุปาทานขันธ์ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

รูปอย่างใดอย่างหนึ่ง ทั้งที่เป็น (๑-๓) อดีต อนาคต และปัจจุบัน (๔-๕) ภายในหรือภายนอก (๖-๗) หยาบหรือละเอียด (๘-๙) เลวหรือประณีต (๑๐-๑๑) ไกลหรือใกล้ ประกอบด้วยอาสวะ เกื้อกูลแก่อุปาทาน นี้เรียกว่า รูปูปาทานขันธ์ (อุปาทานขันธ์คือรูป)

เวทนาอย่างใดอย่างหนึ่ง ฯลฯ สัญญาอย่างใดอย่างหนึ่ง ฯลฯ สังขารเหล่าใดเหล่าหนึ่ง ฯลฯ วิญญาณอย่างใดอย่างหนึ่ง ทั้งที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบัน ฯลฯ ไกลหรือใกล้ก็ตาม ประกอบด้วยอาสวะ เกื้อกูลแก่อุปาทาน นี้เรียกว่า วิญญาณูปาทานขันธ์ (อุปาทานขันธ์คือวิญญาณ)

ภิกษุทั้งหลาย เหล่านี้เรียกว่า อุปาทานขันธ์ ๕ ประการ

อุปาทานขันธ์ทั้ง ๕ เหล่านี้เป็นอริยสัจที่ ๑ คือ ทุกข์อริยสัจ และตามที่พระพุทธองค์ทรงอธิบาย ขันธ์แต่ละขันธ์จัดเป็นกองโดยอาการ ๑๑ (มีอดีต อนาคต และ…) ขันธวรรค (สันนิษฐาน: ขันธสังยุต ข้อ ๔๘ ใน ม.อุป.เทวทหวรรค มหาปุณณมสูตร) พระภิกษุรูปหนึ่งถามพระพุทธเจ้าว่า ทามิ ขันธ์จึงเรียกว่าขันธ์ (คือกองหรือหมู)่ พระผู้มีพระภาคทรงอธิบายว่า อาการ ๑๑ จัดเป็นกอง (หรือหมู่) ของขันธ์แต่ละขันธ์