หน้านี้มีไว้อ่านอย่างเดียว คุณสามารถอ่านข้อความต้นฉบับ ไม่สามารถแก้ไขได้ ให้สอบถามผู้ดูแลระบบถ้าคุณคิดว่านี่คือข้อผิดพลาด === วิธีเจริญอัปปนาสมาธิในกรรมฐานอื่น – วิธีเจริญกรรมฐานด้วยโครงกระดูก { หน้า ๑๑๖ } === รูปร่าง ตำแหน่ง และขอบเขตของอาการหนึ่ง ๆ เป็นการเห็น'''อุคคหนิมิต''' การเห็น และการกำหนดรู้ความปฏิกูลของอาการนั้น ๆ เป็นการเห็น'''ปฏิภาคนิมิต''' โดยตั้งสมาธิอยู่กับปฏิภาคนิมิต คือความปฏิกูลของกระดูก โยคีกย่อมสามารถบรรลุปฐมฌาน เมื่อนั้นย่อมมีองค์ฌาน ๕ ประการ คือ ๑. '''วิตก''' คือ การยกจิตขึ้นสู่ปฏิภาคนิมิต คือความปฏิกูลของกระดูก ๒. '''วิจาร''' คือ การรักษาใจไว้ที่ปฏิภาคนิมิต คือความปฏิกูลของกระดูก ๓. '''ปีติ''' คือ ความเอิบอิ่มในปฏิภาคนิมิต คือความปฏิกูลของกระดูก ๔. '''สุข''' คือ ความสุขในปฏิภาคนิมิต คือความปฏิกูลของกระดูก ๕. '''เอกัคคตา''' คือ ความมีจิตเป็นหนึ่งในปฏิภาคนิมิต คือความปฏิกูลของกระดูก โดยนัยเดียวกัน โยคีก็ย่อมสามารถบรรลุปฐมฌานโดยความเป็นปฏิกูลของอาการอื่น ๆ อย่างใดอย่างหนึ่งในร่างกายเช่นกัน มีคำถามว่า “ปีติและสุขจะสามารถเกิดขึ้นจากการมีความเป็นปฏิกูลของโครงกระดูกเป็นอารมณ์ได้อย่างไร” คำตอบก็คือ แม้โยคีจะตั้งสมาธิอยู่กับความปฏิกูลของโครงกระดูกและรู้สึกว่าโครงกระดูกนั้นเป็นปฏิกูลจริง ๆ แต่ก็ยังมี'''ปีติ''' เพราะได้ปฏิบัติกรรมฐานนี้และเพราะเข้าใจในประโยชน์ กล่าวคือ จะช่วยให้พ้นจากความแก่ ความเจ็บ และความตายที่สุด อนึ่ง ปีติและสุขสามารถเกิดขึ้นเพราะโยคีได้กำจัดมลทินของนิวรณ์ทั้ง ๕ อันทำให้ใจเร่าร้อนและอ่อนล้า วิ.อนุสสติกัมมัฏฐาน.๒๑๔ (กถาว่าด้วยการกำหนดโกฏฐาส)