หน้านี้มีไว้อ่านอย่างเดียว คุณสามารถอ่านข้อความต้นฉบับ ไม่สามารถแก้ไขได้ ให้สอบถามผู้ดูแลระบบถ้าคุณคิดว่านี่คือข้อผิดพลาด === อารัมภบท – วิธีรายละเอียดแห่งทุกข์อริยสัจและสมุทัยอริยสัจ === '''๘. จิตฟุ้งซ่าน''' (*วิกฺขิตฺตจิตฺต*) ก็รู้ชัดว่า “จิตฟุ้งซ่าน” '''๙. จิตเป็นมหัคคตะ''' (*มหคฺคตจิตฺต*) ก็รู้ชัดว่า “จิตเป็นมหัคคตะ” '''๑๐. จิตไม่เป็นมหัคคตะ''' (*อมหคฺคตจิตฺต*) ก็รู้ชัดว่า “จิตไม่เป็นมหัคคตะ” '''๑๑. จิตมีจิตอื่นยิ่งกว่า''' (*สอุตฺตรจิตฺต*) ก็รู้ชัดว่า “จิตมีจิตอื่นยิ่งกว่า” '''๑๒. จิตไม่มีจิตอื่นยิ่งกว่า''' (*อนุตฺตรจิตฺต*) ก็รู้ชัดว่า “จิตไม่มีจิตอื่นยิ่งกว่า” '''๑๓. จิตเป็นสมาธิ''' (*สมาหิตจิตฺต*) ก็รู้ชัดว่า “จิตเป็นสมาธิ” '''๑๔. จิตไม่เป็นสมาธิ''' (*อสมาหิตจิตฺต*) ก็รู้ชัดว่า “จิตไม่เป็นสมาธิ” '''๑๕. จิตหลุดพ้นแล้ว''' (*วิมุตฺตจิตฺต*) ก็รู้ชัดว่า “จิตหลุดพ้นแล้ว” '''๑๖. จิตไม่หลุดพ้น''' (*อวิมุตฺตจิตฺต*) ก็รู้ชัดว่า “จิตไม่หลุดพ้น” ด้วยวิธีนี้ ภิกษุพิจารณาเห็นจิตในจิตภายในอยู่ ('''อชฺฌตฺต''') พิจารณาเห็นจิตในจิตภายนอกอยู่ ('''พหิทฺธา''') หรือพิจารณาเห็นจิตทั้งภายในและภายนอกอยู่ ('''อชฺฌตฺพหิทฺธา''') พิจารณาเห็นธรรมเป็นเหตุเกิดในจิตอยู่ '''สมาธิ – จิตที่เว้นจากสมาธิทั้งสอง หลุดพ้นแล้ว''' – นี้กล่าวถึงจิตที่หลุดพ้นชั่วคราว เพราะเหตุแห่งโยนิโสมนสิการหรือเพราะนิวรณ์นั้นมีสมาธิข่มไว้ จิตไม่หลุดพ้น – จิตที่ยังไม่หลุดพ้น คู่ ๙-๑๐, ๑๑-๑๒, ๑๓-๑๔, ๑๕-๑๖ แต่ละคู่นี้ครอบคลุมจิตที่เป็นโลกิยทั้งหมด