๓. นิรุตติปฏิสัมภิทา (ปัญญาแตกฉานในภาษา) คือปัญญาในเรื่องไวยากรณ์ โดยเฉพาะไวยากรณ์ของพระบาลี

๔. ปฏิภาณปฏิสัมภิทา (ปัญญาแตกฉานในญาณทั้ง ๓) คือวิปัสสนาปัญญา ที่รู้ปฏิสัมภิทา ๓ อย่างแรก

เหตุปัจจัย ๕ อย่าง (บารมี) เพื่อให้ได้ปฏิสัมภิทา ๔

๑. อธิคม (การบรรลุ) คือ การบรรลุอรหัตมรรคและอรหัตผล หรือมรรคผลขั้นอื่นๆ ๒. ปริยัติ (การเรียน) คือ การเรียนพระธรรม ๓. สวนะ (การฟัง) คือ การฟังคำอธิบายพระธรรมอย่างตั้งใจและเคารพ ๔. ปริปุจฉา (การสอบถาม) คือ การสนทนาถึงข้อความที่ยาก คำอธิบายที่ยากในพระบาลีและอรรถถา ๕. บุพพปโยค (ความพยามยามที่ทำไว้ก่อน) คือ การปฏิบัติสมถะวิปัสสนาจนถึงสังขารุเบกขาญาณในพระศาสนาของพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ

ถ้าปฏิบัติในพระศาสนานี้แล้วไม่บรรลุพระนิพพาน นั่นเป็นเพราะบารมียังไม่สุกงอม เหตุผลอื่นอาจเป็นเพราะได้รับพยากรณ์จากพระพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ หรือได้ตั้งความปรารถนาเพื่อออกจากวัฏสงสารในพระศาสนาของพระพุทธเจ้าในอนาคต เช่นพระศรีอริยเมตไตยเป็นต้น

ตัวอย่าง: มีพระภิกษุณีสองพันรูป ผู้ล้วนแต่เป็นพระอรหันต์วิปัสสก ผู้ปรินิพพานในวันเดียวกันกับพระนางยโสธรา (อ้างถึงใน *วิสุทธิมรรค ขันธนิเทศ* ข้อ ๔๒๙: กถาว่าด้วยประเภทแห่งปัญญา)