paauk:knowing_and_seeing:p152

วิธีเจริญพรหมวิหาร ๔ และอารักขกรรมฐาน – วิธีเจริญเมตตา

ของโยคี (อติปฺปิยสหายกปุคฺคล) ได้โดยไม่มีปัญหา ให้ถือเอาบุคคลประเภทนั้นประมาณ ๑๐ คน แล้วเจริญเมตตาทีละคนโดยวิธีเดียวกันจนได้ตติยฌาน หลังจากนั้น ก็อาจเลือกเอาคน ๑๐ คนที่มีเพศเดียวกัน ที่โยคีมีความรู้สกีกลาง ๆ แล้วเจริญเมตตาโดยวิธีเดียวกันกับบุคคลนั้น ๆ จนได้ตติยฌาน

เมื่อถึงขั้นนี้ โยคีย่อมชำนาญในเมตตาฌานจนกระทั่งสามารถเจริญเมตตาโดยวิธีเดียวกันให้แก่คน ๑๐ คนผู้มีเพศเดียวกันและเป็นคู่เวรได้ ถ้าโยคีเป็นมหาบุรุษเช่นกับพระโพธิสัตว์เมื่อพระองค์เป็นพญาลิงมหากปิ ผู้ไม่เคยมีเวรกับใคร ๆ แม้กับผู้ที่ทาร้ายพระองค์ และหากโยคีไม่เกลียดไม่ดูถูกใคร ๆ ก็ไม่ต้องหาผู้เป็นคู่เวรกันในที่นี้ เฉพาะบุคคลซึ่งมีผู้ที่ตนโกรธหรือเหยียดหยามเท่านั้น จึงจะเจริญเมตตาในบุคคลผู้เป็นคู่เวรกันเช่นนี้ได้

ให้เจริญเมตตาไปอย่างนี้ คือพึงเจริญสมาธิจนถึงตติยฌานในบุคคลแต่ละประเภทไปตามลำดับจากประเภทหนึ่งสู่อีกประเภทหนึ่ง จากผู้ที่ง่ายที่สุดไปหาผู้ที่ยากที่สุด จนกระทั่งใจอ่อนโยน มีเมตตา และควรแก่การงาน จนในที่สุดสามารถบรรลุฌานในบุคคล ๔ จำพวกเหล่านั้นพวกใดก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นผู้เป็นที่เคารพ ผู้เป็นที่รักอย่างยิ่ง ผู้เป็นกลาง ๆ หรือผู้เป็นคู่เวร

วิธีปฏิบัติให้ถึงสีมาสัมเภท

เมื่อเจริญเมตตาไปอย่างนี้ ก็จะพบว่าเมตตาของโยคีต่อบุคคลที่ชอบใจและเคารพ และต่อผู้เป็นที่รักอย่างยิ่ง จะเสมอกัน โดยอาจรวมบุคคลเหล่านั้นเป็นประเภทเดียวกันก็ได้ คือเป็นผู้ที่โยคีชอบใจ ดังนั้นก็จะเหลือบุคคลเพียง ๔ จำพวกได้แก่

๑. ตนเอง ๒. ผู้เป็นที่รัก