(หน้า ๔๕๓)
ภิกษุทั้งหลาย ครั้นให้แล้วก็มีใจเบิกบาน นี้คือองค์ ๓ ประการของทายก
ภิกษุทั้งหลาย องค์ ๓ ประการของปฏิคาหก คืออะไรบ้าง กล่าวคือ ปฏิคาหกในธรรมวินัยนี้ ๑. เป็นผู้ปราศจากราคะ หรือปฏิบัติเพื่อกำจัดราคะ ๒. เป็นผู้ปราศจากโทสะ หรือปฏิบัติเพื่อกำจัดโทสะ ๓. เป็นผู้ปราศจากโมหะ หรือปฏิบัติเพื่อกำจัดโมหะ
นี่คือองค์ ๓ ประการของปฏิคาหก รวมกันมี องค์ ๖ ประการ ถ้าทานมีองค์ ๖ นี้ ก็จะมีผลหาประมาณไม่ได้อันประเสริฐยิ่ง
พระพุทธองค์ทรงอธิบายต่อไปว่า ภิกษุทั้งหลาย การกำหนดประมาณบุญแห่งทักษิณาที่ประกอบด้วยองค์ ๖ อย่างนี้ ว่า “ห้วงบุญห้วงกุศล มีประมาณเท่านี้ นาความสุขมาให้ มีอารมณ์ดีเลิศ มีวิบากเป็นสุข เป็นไปเพื่อสวรรค์ เป็นไปเพื่อเกื้อกูล เพื่อสุขที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ” มิใช่ทำได้ง่าย แท้จริง ห้วงบุญห้วงกุศลแห่งทักษิณานั้นถึงการนับว่า “เป็นกองบุญใหญ่ที่นับไม่ได้ ประมาณไม่ได้”
ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนการกำหนดปริมาณของน้ำในมหาสมุทร ว่า “น้ำมีปริมาณเท่านี้อาฬหะ น้ำมีปริมาณเท่านี้ ๑๐๐ อาฬหะ น้ำมีปริมาณเท่านี้ ๑,๐๐๐ อาฬหะ หรือน้ำมีปริมาณเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ อาฬหะ” มิใช่ทำได้ง่าย แท้จริง น้ำในมหาสมุทรนั้นถึงการนับว่า “เป็นห้วงน้ำใหญ่ที่