อุทยัพพญาณโดยวิธีแรกแห่งปฏิจจสมุปบาท

ต่อไป พึงเจริญวิปัสสนาโดยวิธีแรกแห่งปฏิจจสมุปบาทด้วย ในกรณีนี้ เพื่อจะเห็นการเกิดโดยเหตุของสังขาร ให้เห็นองค์ของปฏิจจสมุปบาทแต่ละอย่าง โดยอนุโลม (จากต้นไปหาปลาย) พึงเห็นดังนี้

๑. เพราะ อวิชชา จึงมี สังขาร ๒. เพราะ สังขาร จึงมี วิญญาณ ๓. เพราะ วิญญาณ จึงมี นามรูป ๔. เพราะ นามรูป จึงมี สฬายตนะ ๕. เพราะ สฬายตนะ จึงมี ผัสสะ ๖. เพราะ ผัสสะ จึงมี เวทนา ๗. เพราะ เวทนา จึงมี ตัณหา ๘. เพราะ ตัณหา จึงมี อุปาทาน ๙. เพราะ อุปาทาน จึงมี ภพ ๑๐. เพราะ ภพ จึงมี ชาติ ๑๑. เพราะ ชาติ จึงมี ชราและมรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส อุปายาส

ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งสิ้น ย่อมมีได้อย่างนี้

ดูหัวข้อ “วิธีที่ ๑” หน้า 329 ม.มูล.๓๙๖ (มหาตัณหาสังขยสูตร)