{: หน้า ๓๖๐ :}

หลังจากนั้น โดยวิธีเดียวกัน พึงเห็นความทุกข์และความโทมนัสที่ทุกคนต้องประสบอยู่ตลอดเวลา เพราะความเกิดขึ้นและความดับไปของรูป และรู้จักรูปนั้นว่าเป็นทุกข์ ท้ายที่สุด พึงเห็นรูปโดยปราศจากอัตตา และเห็นโดยความเป็นอนัตตา

ธรรมะหมวดต่อไปที่ต้องเห็นความไม่เที่ยง ความเป็นทุกข์ และความเป็นอนัตตาก็คือ นาม ก่อนอื่น ให้กำหนดรู้นามทั้งหมดที่ทวารทั้ง ๖ อันได้กำหนดรู้มาก่อนแล้ว คือ จิตและเจตสิกในแต่ละขณะจิตของปัญจทวารวิถีแต่ละวิถี และภวังคจิตที่เกิดขึ้นในระหว่างนั้น โดยให้ทำตามวิธีเดียวกันกับที่ทำกับรูป

เมื่อเห็นหมวด ๒ นี้ (คือรูปและนามของทวารทั้ง ๖ ในปัจจุบัน) แล้ว ตอนนี้ต้องเห็นความไม่เที่ยง ความเป็นทุกข์ และความเป็นอนัตตาของรูปนามในชาติปัจจุบัน เริ่มตั้งแต่ปฏิสนธิจิตจนถึงจุติจิต ในที่นี้เช่นกัน พึงเห็นไตรลักษณ์ทีละลักษณะ ซ้ำแล้วซ้ำอีก ทั้งภายในและภายนอก

หลังจากที่ทำเสร็จแล้ว สำหรับชาตินี้ ยังต้องเห็นความไม่เที่ยง ความเป็นทุกข์ และความเป็นอนัตตาของชาติอดีต ชาติปัจจุบัน และชาติอนาคตที่โยคีกำหนดรู้เมื่อกำหนดปฏิจจสมุปบาท ในที่นี้ก็เช่นกัน ให้เห็นไตรลักษณ์ของนามรูปทีละลักษณะ ทั้งภายในและภายนอก ซ้ำแล้วซ้ำอีก ทั้งในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต

และหลังจากนั้นก็ต้องเห็นความไม่เที่ยง ความเป็นทุกข์ และความเป็นอนัตตาขององค์ปฏิจจสมุปบาทในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต ด้วยวิธีที่ ๑ ในการกำหนดรู้ปฏิจจสมุปบาททีละองค์ ๆ ซ้ำและซ้ำอีก ทั้งภายในและภายนอก

ดูหัวข้อ “วิธีที่ ๑” ในการกำหนดรู้ปฏิจจสมุปบาทในหน้า 329