====== วิธีเจริญวิปัสสนาญาณให้เห็นนิพพาน – อารัมภบท ====== { หน้า ๓๕๘ }
วิปัสสนาญาณขั้นที่ ๓ คือ สัมมาสนญาณ ซึ่งเป็นการเข้าใจสังขารธรรมเป็นหมวด ๆ เป็นการเห็นไตรลักษณ์คือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ในสังขารธรรมทั้งหลาย ไปตามหมวดต่าง ๆ ได้แก่:
ขันธ์ ๕ คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ (ดูคำอ้างอิงในหน้า ๒๓)
อายตนะ ๑๒ คือ จักขุ/รูป โสตะ/เสียง ฆานะ/กลิ่น ชิวหา/รส กาย/โผฏฐัพพะ มโน/ธัมมะ (ดูโลกสูตรในหน้า ๒๗)
องค์แห่งปฏิจจสมุปบาท ๑๒ คือ (๑) อวิชชา (๒) อภิสังขาร (๓) วิญญาณ (๔) รูปนาม (๕) สฬายตนะ (๖) ผัสสะ (๗) เวทนา (๘) ตัณหา (๙) อุปาทาน (๑๐) ภพ (๑๑) ชาติ (๑๒) ชราและมรณะ โสกะ ปรเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส (ดูติตถายตนสูตรในหน้า ๕๔)
ธาตุ ๑๘ คือ อายตนะ ๑๒ และจิต ๖ อย่างที่เหมาะสมกับอายตนะ ๑๒ เหล่านั้น คือ จักขุวิญญาณ โสตวิญญาณ ฆานวิญญาณ ชิวหาวิญญาณ กายวิญญาณ และมโนวิญญาณ (๑๒ + ๖ = ๑๘) (ดูโลกสูตรในหน้า ๒๗)