(๑) กำหนดรู้ รูปธรรมทั้งภายในภายนอก ให้เริ่มโดยกำหนดรู้ธาตุ ๔ ภายใน และต่อจากนั้น ธาตุ ๔ ภายนอกที่ผ้าอันใส่อยู่กับตัว ก็จะเห็นได้ว่าเครื่องนุ่งห่มนั้นแยกออกได้เป็นรูปกลาป และโยคีย่อมสามารถกำหนดรู้รูป ๘ อย่างในแต่ละกลาป ซึ่งเป็นอุตุชโอชัฏฐมกกลาป และอุตุที่ก่อกลาปเหล่านั้นก็คืออุตุในรูปกลาปนั้นเอง

ให้กำหนดรู้รูปภายในสลับกันกับรูปภายนอก ๓-๔ ครั้ง แล้วใช้แสงสว่างแห่งสมาธิกำหนดรู้รูปภายนอกที่อยู่ไกลออกไปอีกหน่อย เช่นพื้น โดยจะกำหนดรู้รูป ๘ อย่างในแต่ละกลาปได้เช่นกัน แล้วกำหนดรู้รูปภายในสลับกับรูปภายนอกอีก ๓-๔ ครั้ง

โดยนัยนี้ พึงขยายการกำหนดรู้รูปต่อออกไปอีกเรื่อย ๆ ภายในอาคารที่นั่งอยู่ รอบ ๆ อาคารรวมทั้งวัตถุอื่น ๆ เช่น ต้นไม้และอาคารอื่น ๆ จนได้กำหนดรู้รูปที่ไม่มีใจครองทั้งหมด เมื่อทำอย่างนี้อยู่ ก็จะเห็นรูปที่มีใจครอง เช่น ปสาทรูป ซึ่งอยู่ในรูปที่ไม่มีใจครอง เช่น แมลงและสัตว์เล็ก ๆ (รูปที่มีใจครอง) ที่อยู่ในต้นไม้และอาคาร (รูปที่ไม่มีใจครอง)

เมื่อได้กำหนดรู้รูปภายนอกที่ไม่มีใจครองทั้งหมดแล้ว ต่อไปให้กำหนดรู้รูปในสัตว์อื่น คือรูปภายนอกที่มีใจครอง ให้กำหนดรู้เพียงแต่รูปของสัตว์ให้เห็นว่า ไม่ใช่ผู้ชาย ไม่ใช่ผู้หญิง ไม่ใช่บุคคล ไม่ใช่สัตว์ เป็นเพียงแต่รูป แล้วให้กำหนดรู้รูปภายนอกทั้งหมดโดยรวดเดียว ต่อจากนั้น ให้กำหนดรูปประเภทต่าง ๆ ทั้งหมดโดยรวดเดียวทั้งภายในและภายนอก

ดูรายละเอียดเกี่ยวกับอุตุชโอชัฏฐมกกลาปเป็นต้นในหัวข้อ “อุตุชรูป” หน้า 203