สารบัญ

วิธีการกำหนดรูป – วิธีเจริญจตุธาตุวัฏฐาน

ค่ายพักกลับไปสู่ยุทธภูมิ ฌานเปรียบเสมือนค่ายพัก และอาจใช้เป็นที่พักเมื่อเจริญวิปัสสนา ส่วนโยคีสุทธวิปัสสกผู้ไม่ได้ฌานแล้วเริ่มปฏิบัติจตุธาตุวัฏฐานโดยตรง ก็อาจใช้อุปจารสมาธิเป็นค่ายพักเพื่อพักผ่อนแทนฌานได้ ในกรณีทั้งสอง โยคีย่อมสามารถกลับไปยังยุทธภูมิคือวิปัสสนาต่อจากนั้นอย่างผ่องใสและสดชื่น ดังนั้นการมีที่พักจึงมีประโยชน์อย่างยิ่ง

ต่อไปนี้ เราจะกลับไปดูถึงวิธีการเจริญวิปัสสนา โดยเริ่มที่การพิจารณาแยกแยะรูปกลาป

รูปกลาป มี ๒ อย่าง คือ ปสาท และ นปสาทรูปกลาป

รูปกลาปนั้นจำแนกออกได้เป็น ๒ พวก คือ ปสาทรูปกลาป (รูปกลาปโปร่งแสง) และ นปสาทรูปกลาป (รูปกลาปไม่โปร่งแสง) รูปกลาปที่มีปสาทรูป ๕ รูปใดรูปหนึ่งเป็นปสาทรูปกลาป ส่วนรูปกลาปอื่นที่เหลือเป็นนปสาทรูปกลาป

วิธีการแยกแยะรูปกลาป

วิธีการเห็นธาตุ ๔

ก่อนอื่นพึงกำหนดรู้ธาตุ ๔ คือดิน น้ำ ไฟ ลม ของรูปกลาปโปร่งแสงและรูปกลาปไม่โปร่งแสงแต่ละกลาป โยคีจะพบว่ารูปกลาปนั้นเกิดขึ้นและดับไปอย่างรวดเร็วจริงๆ โดยยังไม่สามารถพิจารณาแยกแยะรูปกลาปได้เพราะเห็นเป็นอณู