วิธีกำหนดรู้ลักษณะ ๑๒ ประการ

๑. การกำหนดรู้สภาวะการสั่น เพื่อจะกำหนดรู้สภาวะการสั่น ให้เริ่มทำความรู้สึกตัวทางประสาทสัมผัสถึงสภาวะการสั่นที่กลางศีรษะเมื่อหายใจเข้าออก เมื่อกำหนดได้แล้ว พึงตั้งสมาธิอยู่กับสภาวะการสั่นนั้นจนกระทั่งกำหนดทางใจได้อย่างชัดเจน ต่อจากนั้น ให้เลื่อนความรู้สึกตัวนั้นไปยังอีกบริเวณหนึ่งใกล้ ๆ และพยายามหาสภาวะการสั่นในที่นั้น โดยวิธีนี้ก็จะค่อย ๆ กำหนดรู้สภาวะการสั่นที่ศีรษะได้ก่อน แล้วตามด้วยที่คอ ที่ลำตัว ที่แขน ที่ขา และที่เท้า ทำอย่างนี้ครั้งแล้วครั้งเล่า หลายครั้งหลายคราว จนกระทั่งไม่ว่าจะตั้งความรู้สึกตัวไว้ที่ไหนของร่างกาย สภาวะการสั่นก็จะปรากฏให้เห็นได้อย่างง่าย ๆ ถ้าสภาวะการสั่นจากลมหายใจที่กลางศีรษะกำหนดรู้ได้ไม่ง่าย พึงพยายามรู้สึกสภาวะการสั่นเมื่อหน้าอกขยายออก หรือเมื่อท้องเคลื่อนไหวขณะหายใจ และถ้าแม้เช่นนั้นก็ยังไม่ชัดเจน พึงพยายามรู้สึกที่ชีพจร หรือสภาวะการสั่นอื่น ๆ ที่ปรากฏชัด ให้รู้ว่าที่ไหนมีการเคลื่อนไหว ที่นั้นมีสภาวะการสั่น

ไม่ว่าจะเริ่มที่ไหนก่อน พึงเพิ่มความเข้าใจอย่างค่อยเป็นค่อยไป เพื่อให้สามารถกำหนดรู้ทั้งร่างกายตั้งแต่ศีรษะจรดเท้า แม้บางส่วนจะชัด บางส่วนก็จะไม่ชัดเท่า แต่สภาวะการสั่นนั้นก็มีอยู่ทั่วร่างกาย เมื่อมั่นใจแล้วว่าสามารถเห็นสภาวะการสั่น (ทั่วร่างกาย) จึงพึงพยายามหาสภาวะแข็ง

๒. การกำหนดรู้ความแข็ง เพื่อจะกำหนดรู้ความแข็ง พึงกัดฟันแล้วให้รู้สึกว่าฟันแข็งแค่ไหน โดยเมื่อคลายการกัดฟันแล้วก็ยังรู้สึกถึงความแข็งได้ เมื่อได้เช่นนี้ ให้พยายามกำหนดรู้ความแข็งทั่วร่างกายอย่างเป็นระบบจากศีรษะจรดเท้า โดยนัยเดียวกันกับที่ทำเมื่อกำหนดรู้สภาวะการสั่น ไม่พึงตั้งใจเกร็งอวัยวะและร่างกาย (เพื่อกำหนดรู้ความแข็ง)