น่าพอใจ คือสิ่งที่เห็นทางตา ที่มากระทบกับประสาทรูปในจักขุทสกกลาป (จักขุทวาร) และภวังค์ (มโนทวาร) เสียงที่ได้ยินทางหู ที่มากระทบกับประสาทรูปของโสตทสกกลาป (โสตทวาร) และภวังค์ (มโนทวาร) เป็นต้น ประสาทรูปที่เป็นทั้งปัญจทวารและวัตถุ และรูปคือหทยวัตถุ ทั้งหมดนั้นเกิดเพราะตัณหาในสี เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ และธัมมารมณ์ที่น่าใคร่ น่าพอใจ

ดังที่พระพุทธเจ้าก็ทรงอธิบายไว้ด้วย เหตุโดยตรงของการเกิดใหม่ในภพก็คือกรรม แต่เพื่อให้เกิดผลก็จะต้องมีตัณหาด้วย และแม้ว่ากรรมที่ก่อรูปในภพมนุษย์นั้นต้องเป็นกุศล การเกิดใหม่ในภพเองก็เกิดขึ้นเพราะอุปาทานซึ่งมีปัจจัยคือตัณหา อันมีเหตุปัจจัยคืออวิชชา คือความไม่เข้าใจในอริยสัจ ๔ กัมมชรูปนั้นเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา เป็นฐานรองรับรูปอย่างอื่นทั้งหมด

ขณะจิตแต่ละขณะ (โดยรูปมีอายุ ๑๗ ขณะจิต) มี ๓ อนุขณะ คือ อุปาทขณะ ขณะที่เกิดขึ้น ฐิติขณะ ขณะที่ตั้งอยู่ และภังคขณะ ขณะที่ดับ

กัมมชรูปใหม่เกิดขึ้นทุก ๆ อนุขณะ คือในวิถีแห่งปัญจทวารทวารใดทวารหนึ่ง กัมมชกลาปนับไม่ถ้วนจะเกิดขึ้นทุก ๆ อนุขณะในแต่ละ ๕๑ อนุขณะของจิต (จิต ๑๗ ขณะ x ๓ อนุขณะ) อุตุในกัมมชกลาปก็จะก่ออุตุชกลาปต่อจากนั้น โอชาในกัมมชกลาปก็จะก่ออาหารชกลาปต่อจากนั้น

อุตุและโอชาของรูปกลาป ต่อจากนั้นก็ยังก่อรูปกลาปอื่น ๆ ต่อไปอีก

เมื่อเกิดเป็นมนุษย์ในครรภ์ของมารดา รูปแรกสุดที่เกิดขึ้นคือหทยทสกกลาป กายทสกกลาป และภาวทสกกลาปเท่านั้น ซึ่งล้วนแต่เกิดจากกรรมทั้งสิ้น

ดูรายละเอียดใน “ตาราง ๙ – ปัญจทวารวิถี” หน้า ๓๐๐