สารบัญ

วิธีเจริญอัปปนาสมาธิในกรรมฐานอื่น – วิธีเจริญกสิณ ๑๐

โยคีต้องเจริญกรรมฐานไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งสามารถตั้งสมาธิอยู่กับปฏิภาคนิมิตของกสิณสีขาวนั้นอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหนึ่งหรือสองชั่วโมง ต่อจากนั้น องค์ฌานจะปรากฏในใจของโยคีอย่างเด่นชัด แจ่มแจ้ง และมั่นคง นั่นก็คือ โยคีได้บรรลุปฐมฌานแล้ว องค์ฌาน ๕ คือ

๑. วิตก คือ การยกใจและตั้งใจไว้ที่ปฏิภาคนิมิตของกสิณสีขาว ๒. วิจาร คือ การรักษาใจไว้ที่ปฏิภาคนิมิตของกสิณสีขาว ๓. ปีติ คือ ความเอิบอิ่มในปฏิภาคนิมิตของกสิณสีขาว ๔. สุข คือ ความสุขในปฏิภาคนิมิตของกสิณสีขาว ๕. เอกัคคตา คือ ความมีจิตเป็นหนึ่งที่ปฏิภาคนิมิตของกสิณสีขาว

องค์ฌานทั้งหมดเรียกรวม ๆ กันว่า ฌาน ด้วยวิธีที่กล่าวในการสนทนาเรื่องอานาปานสติ โยคีพึงเจริญวิสีทั้งห้าในปฐมฌานของกสิณสีขาวก่อน แล้วจึงเจริญทุติยฌาน ตติยฌาน และจตุตถฌาน พร้อมกับวิสีทั้งห้าในฌานเหล่านั้น

วิธีเจริญวรรณกสิณที่เหลือ

ถ้าได้เจริญกสิณสีขาวจนถึงจตุตถฌานโดยใช้สีของกะโหลกภายนอก โยคีก็จะสามารถเจริญนีลกสิณ (กสิณสีน้ำตาล สีน้ำเงิน หรือสีดา) โดยใช้ผมที่อยู่ภายนอก เจริญกสิณสีเหลืองโดยใช้ไขมันหรือมูตรภายนอก และเจริญกสิณสีแดงโดยใช้เลือดภายนอกด้วย อนึ่ง ยังสามารถใช้ส่วนเหล่านั้นภายในกายของโยคีด้วยเช่นกัน

ดูวิสี ๕ ในหน้า ๙๑