{ หน้า ๑๐๖ }

ย่อมไม่เกิดขึ้น โดยปกติแล้วสมาธิในนิมิตนั้นจะไม่เข้มแข็งและมีกำลัง ถ้าเจริญกรรมฐานในนิมิตนั้น นิมิตก็จะหายไปโดยเร็ว

คำถาม วิสุทธิ ๗ และวิปัสสนาญาณ ๑๖ คืออะไร

คำตอบ วิสุทธิ ๗ คือ ๑. ศีลวิสุทธิ – การทำศีลให้บริสุทธิ์ ๒. จิตตวิสุทธิ – การทำจิตให้บริสุทธิ์ ๓. ทิฏฐิวิสุทธิ – การทำความเห็นคือทิฏฐิให้บริสุทธิ์ ๔. กังขาวิตรณวิสุทธิ – การทำญาณที่เป็นเหตุข้ามพ้นความสงสัยให้บริสุทธิ์ ๕. มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ – การทำญาณที่รู้เห็นว่าเป็นทางหรือไม่ใช่ทางให้บริสุทธิ์ ๖. ปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิ – การทำญาณที่รู้เห็นทางดำเนิน (คือการปฏิบัติ) ให้บริสุทธิ์ ๗. ญาณทัสสนวิสุทธิ – การทำญาณทัสสนะ (คือการรู้การเห็น) ให้บริสุทธิ์

วิปัสสนาญาณ ๑๖ คือ ๑. นามรูปปริจเฉทญาณ – ญาณกำหนดนามและรูป

• ผู้แปล* – ดูเชิงอรรถ ๑๒๔, ในที่นี้ ไม่ใช่นิมิตแท้ของอานาปานสติเพราะไม่สามารถยังฌานจิตให้เกิดขึ้น