สารบัญ

คาถามและคาตอบ ๑ – ๑.๓ วิญญาณออกจากร่างหรือไม่ในอานาปานสติ

๑) สันตติฆนะ (ความเป็นกลุ่มก้อนโดยการสืบต่อ) อธิบายว่า เพราะรูปปรากฏเป็นอันเดียวกันโดยสืบเนื่องกันไป เราอาจคิดว่ากายและแขนขามีอยู่จริง ๆ และอาจคิดว่า อัตตา เดียวกันนั่นแหละไปจากภพสู่ภพ โดยมีรูปร่างต่าง ๆ กัน เพื่อข้ามความเห็นผิดเช่นนี้ เราต้องแยกแยะสลายความเป็นกลุ่มก้อนที่เหมือนจะมีในกายนี้ ต้องเห็นว่ากายนี้ประกอบด้วย รูปกลาป ที่เกิดขึ้นและดับไป เพื่อให้เห็นว่า กลาปหนึ่ง ๆ ไม่ได้อยู่ต่อเนื่องกันไป ทันทีที่เกิดขึ้นก็จะดับไป ไม่มีเวลาพอที่กลาปนั้นจะไปในที่ไหน ๆ ไม่ได้ไปจากภพสู่ภพ ไม่ได้ไปแม้แต่จากวินาทีนี้สู่วินาทีหน้า

๒) สมูหฆนะ (ความเป็นกลุ่มก้อนโดยการรวมกัน) อธิบายว่า เพราะรูปปรากฏโดยรวมเป็นอันเดียวกัน เราอาจคิดว่า รูปกลาป ต่าง ๆ นั้นเป็น รูปปรมัตถ์ และอาจคิดว่า รูปกลาป ต่าง ๆ นั้นก็คือ อัตตา เพื่อข้ามความเห็นผิดนี้ เราต้องแยกแยะสลายความเป็นกลุ่มก้อนที่เหมือนจะมีใน รูปกลาป ประเภทต่าง ๆ ต้องจำแนกวิเคราะห์รูปกลาปแต่ละชนิด โดยวิธีนี้ ก็จะเห็นว่า รูปกลาป หนึ่ง ๆ ประกอบด้วยธาตุต่าง ๆ เป็นต้นว่า ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุไฟ ธาตุลม สี กลิ่น รส โอชา และชีวิตรูป ความเป็นกลุ่มก้อนเดียวกันของธาตุที่มารวมกันนั้นไม่มีในที่ไหน ๆ

๓) กิจจฆนะ (ความเป็นกลุ่มก้อนโดยมีกิจเดียวกัน) อธิบายว่า เพราะเข้าใจ รูปปรมัตถ์ ไม่ดีพอ เราอาจคิดว่าธาตุทั้งหลายตั้งอยู่บน อัตตา เหมือนกับเมล็ดพืช และพืชที่ตั้งอยู่บนแผ่นดิน เพื่อข้ามความเห็นผิดนี้ เราต้องเห็นว่าธาตุแต่ละอย่าง

**