'''คาถามและคาตอบ ๗ – คาถาม ๗.๑๖ – วิธีข่มความเบื่อ ความไม่ใส่ใจในกรรมฐาน''' { หน้า ๔๐๗ }

พระอรหันต์ที่พยายามเป็นอย่างยิ่งด้วยความยากลำบาก เพื่อปฏิบัติให้สำเร็จจนบรรลุเป็นพระอรหันต์ ไม่มีใครประสบความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ได้โดยไม่พยายาม เป็นเรื่องจำเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะในกรรมฐานที่ต้องบากบั่นต่อไป อนึ่ง โยนิโสมนสิการก็สำคัญมาก ให้พยายามใส่ใจในความไม่เที่ยง ความเป็นทุกข์ และความเป็นอนัตตาของสังขารธรรมทั้งหลาย ถ้าทำอย่างนี้ วันหนึ่งก็อาจประสบความสำเร็จได้

'''คาถาม ๗.๑๗ – ความปรารถนาที่ไม่ประกอบด้วยอวิชชาเป็นต้น'''

'''คาถาม'''
ขอให้พระอาจารย์ยกตัวอย่างความปรารถนาที่ไม่เกิดขึ้นกับอวิชชา ตัณหา และอุปาทาน

'''คาตอบ'''
ถ้าโยคีเจริญกรรมฐานเมื่อทำกุศลกรรม และเห็นความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ หรือความเป็นอนัตตาของกุศลกรรมเหล่านั้นด้วย อวิชชา ตัณหา และอุปาทานก็จะไม่เกิด ถ้าไม่สามารถเจริญวิปัสสนา ให้ตั้งความปรารถนาว่า “*อิทเม ปุญญ นิพฺพานสฺส ปัจจัย โหตุ*” ขอให้บุญนี้จงเป็นปัจจัยแก่การแทงตลอดพระนิพพาน

'''คาถาม ๗.๑๘ – ถ้าไม่มีอัตตาไม่มีตน ใครเป็นผู้กล่าวธรรมเทศนา'''

'''คาถาม'''
พระอาจารย์ ถ้าขันธ์ ๕ ไม่ใช่ตน แล้วใครเล่ากล่าวธรรมเทศนา กล่าวอีกอย่างคือ ถ้าขันธ์ ๕ ไม่ใช่ตน ก็จะไม่มีพระอาจารย์กล่าวธรรมเทศนา ดังนั้น ขันธ์ ๕ กับตนมีความสัมพันธ์กันหรือไม่

'''คาตอบ'''
มีสัจจะ ๒ ประเภท คือ '''สมมติสัจจะ''' และ '''ปรมัตถสัจจะ''' พึงแยกแยะความต่างของสัจจะ ๒ อย่างนี้ให้ชัดเจน โดยสมมติสัจจะก็จะมี พระพุทธเจ้า มีพระอาจารย์ มีพ่อ มีแม่ เป็นต้น แต่โดยปรมัตถสัจจะก็จะไม่มี