====== วิธีเจริญวิปัสสนาญาณให้เห็นนิพพาน – วิธีรู้ และเห็นพระนิพพาน { หน้า ๓๘๓ } ======

'''๑. มโนทวาราวัชชนจิต'''
เกิดขึ้นเห็นสังขารโดยความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ หรือเป็นอนัตตา โดยขึ้นอยู่กับการเกิดขึ้นของสังขารุเบกขาญาณ (คือญาณที่ ๑๑)

ต่อจากนั้น ก็มีชวนจิต ๓ ขณะที่เป็นการเตรียมพร้อมเพื่อมรรคจิต ซึ่งเห็นสังขารโดยนัยเดียวกัน คือ

'''๒. บริกรรม''' (การเตรียมพร้อม)
'''๓. อุปจาร''' (การเข้าใกล้)
'''๔. อนุโลม'''

ชวนจิต ๓ อย่างนี้จริงๆ แล้วก็คือญาณที่ ๑๒ คืออนุโลมญาณ แล้วอนุโลมต่ออะไร อนุโลมต่อธรรมที่มาก่อนและที่จะมาภายหลัง ดังนั้น จึงกล่าวได้ว่า จิตเหล่านั้นทำหน้าที่เพื่อเตรียมการ เพื่อเข้าใกล้ และเพื่ออนุโลมต่อการเปลี่ยนวงศ์ (จากปุถุชนสู่พระอริยบุคคล) การเกิดขึ้นซ้ำๆ กันของจิตเหล่านั้น ตระเตรียมทางเพื่อเปลี่ยนจากวิปัสสนาญาณ ๘ ที่มาก่อน (ตั้งแต่ '''อุทยัพพยญาณ''' จนถึง '''สังขารุเบกขาญาณ''')

***

ผู้แปล – คือโดยความไม่เที่ยง หรือเป็นทุกข์ หรือเป็นอนัตตา อย่างใดอย่างหนึ่ง

ในบางกรณี ถ้าวิปัสสนาของโยคีมีกำลังมาก จิตดวงนี้ (บริกรรม) จะไม่เกิดขึ้น และชวนจิตดวงแรกที่เกิดขึ้นก็คืออุปจาร ซึ่งในที่นี้ก็คือจิตดวงที่ ๓ ดูรายละเอียดเพิ่มใน “ตาราง ๘ – มโนทวารวิถีเมื่อมีรูปารมณ์” หน้า 297